Ngày 23 – 24/8/2026 vừa qua trong chuyến đi thực tế cùng GS. Shimizu Masaaki (Đại học Osaka, Nhật Bản) và nhóm nghiên cứu Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi bắt đầu một hành trình đặc biệt bằng đường thủy, xuôi theo tuyến sông Vàm Thuật đến với xã Bình Mỹ. Từ bến ca nô Tân Cảng, đoàn lần lượt đi qua Phù Châu Miếu nổi, tiếp tục đến địa đạo Củ Chi và từ đó di chuyển bằng đường thủy đến xã Bình Mỹ. Chuyến hành trình ven sông đã mở ra một cách tiếp cận mới về mối liên hệ giữa giao thông đường thủy với đời sống cộng đồng, tuyến sông giờ đây không còn đơn thuần là một phương thức vận chuyển mà còn có tiềm năng trở thành trục kết nối các điểm đến và hình thành những trải nghiệm du lịch gắn với không gian sông nước và phát triển du lịch cộng đồng xã Bình Mỹ.
Hình 1. Đoàn xuất phát từ bến ca nô Tân Cảng đến xã Bình Mỹ
Nguồn: Anh Thư, 22/8/2026
Từ tuyến giao thông đường thủy đến không gian trải nghiệm du lịch
Điểm nổi bật trong hành trình là khả năng kết nối tương đối linh hoạt của giao thông đường thủy giữa các khu vực và điểm đến. Việc di chuyển bằng ca nô giúp chúng tôi tiếp cận Bình Mỹ từ phía sông, đồng thời mang lại một góc quan sát khác so với hình thức di chuyển trên đường bộ. Trong suốt hành trình, cảnh quan hai bên bờ, không gian dân cư và những hoạt động gắn với đời sống ven sông trở thành những yếu tố trực quan giúp người trải nghiệm nhận diện rõ hơn đặc điểm của vùng đất này.
Điều này cũng góp phần gợi mở một cách tiếp cận với phát triển du lịch tại xã Bình Mỹ khi bản thân hành trình di chuyển có thể được xem là một thành tố của sản phẩm du lịch. Nếu tuyến đường thủy được tổ chức hợp lý, du khách không chỉ sử dụng ca nô để “đến” Bình Mỹ mà còn có thể “khám phá” Bình Mỹ ngay từ khi bắt đầu hành trình. Khi đó, dòng sông trở thành không gian trải nghiệm, còn phương tiện đường thủy trở thành phương tiện kết nối giữa các lớp giá trị về tự nhiên, lịch sử, văn hóa và cộng đồng.
Kết nối du lịch đường bộ và đường thủy – mở rộng không gian trải nghiệm
Từ thực tế hành trình, một hướng phát triển mới có thể được xem xét là kết hợp giữa các tuyến du lịch đường bộ và đường thủy, thay vì tổ chức hai loại hình này hoàn toàn tách biệt. Sự kết hợp này có thể tạo nên những hành trình đa dạng, trong đó đường bộ thuận lợi cho việc tiếp cận các khu dân cư, điểm tham quan và dịch vụ trên địa bàn, còn đường thủy mở ra một phương thức khám phá cảnh quan và không gian ven sông. Chẳng hạn, du khách có thể tiếp cận Bình Mỹ bằng đường thủy, trải nghiệm cảnh quan sông nước và sau đó chuyển sang phương tiện đường bộ để tham quan các điểm văn hóa, trải nghiệm đời sống cộng đồng. Ở chiều ngược lại, một hành trình đường bộ cũng có thể kết hợp với một chặng di chuyển bằng đường thủy nhằm tạo sự thay đổi về không gian và phương thức trải nghiệm góp phần mở rộng khả năng tiếp cận mà còn góp phần kéo dài thời gian trải nghiệm và gia tăng tính đa dạng của sản phẩm du lịch.
Để tuyến du lịch đường sông có thể phát triển ổn định, hệ thống bến thủy giữ vai trò quan trọng. Do đó, việc đầu tư và hoàn thiện bến đón khách tại xã Bình Mỹ cần được xem xét đồng bộ với các dịch vụ tiện ích trên bến và dưới thuyền. Các yếu tố như khu vực đón trả khách, lối tiếp cận an toàn, khu vực nghỉ chân, nhà vệ sinh, biển chỉ dẫn, thông tin giới thiệu về địa phương và các dịch vụ hỗ trợ là những điều kiện cần thiết để nâng cao chất lượng trải nghiệm. Bên cạnh đó, nếu phù hợp với điều kiện thực tế, khu vực bến có thể kết hợp giới thiệu sản phẩm địa phương, ẩm thực hoặc các sản phẩm văn hóa do cộng đồng cung cấp thành điểm khởi đầu để du khách tiếp cận văn hóa và đời sống Bình Mỹ.
Hình 2. Bến đỗ lên Địa đạo Củ Chi trên tuyến sông Sài Gòn
Nguồn: Mỹ Quyên, ngày 23/8/2026
Kết nối với các điểm đến văn hóa – lịch sử ven sông
Một hướng quan trọng khác là xây dựng mối liên kết giữa tuyến đường thủy với hệ thống các điểm đến có giá trị lịch sử, văn hóa và sinh thái ven sông. Qua hành trình thực tế, lần lượt kết nối Phù Châu Miếu – An Nhơn – Đông Thạnh, Địa đạo Củ Chi và xã Bình Mỹ cho thấy khả năng hình thành những tuyến trải nghiệm có nhiều lớp nội dung khác nhau. Đây là cơ sở để nghiên cứu cách kết nối các điểm đến thay vì khai thác từng địa điểm riêng lẻ. Du khách có thể bắt đầu bằng trải nghiệm không gian sông nước, tiếp cận các địa điểm văn hóa, sau đó đi sâu hơn vào đời sống cộng đồng thông qua các hoạt động trải nghiệm, ẩm thực và giao lưu với người dân.
Hình 3. Đình Bình Nhan với vị trí thuận lợi trên sông Sài Gòn
Nguồn: Mỹ Quyên, ngày 22/8/2026
Du lịch cộng đồng không nên chỉ được hiểu là đưa du khách đến một khu vực dân cư để tham quan, mà cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình hình thành, cung cấp và quản lý sản phẩm du lịch. Những giá trị tưởng như bình dị như ẩm thực, nghề nghiệp, sinh hoạt, ký ức địa phương hay những câu chuyện về vùng đất đều có thể trở thành nội dung trải nghiệm nếu được nhận diện và khai thác phù hợp. Người dân có thể tham gia cung cấp dịch vụ, giới thiệu sản phẩm địa phương, hướng dẫn trải nghiệm hoặc chia sẻ những câu chuyện văn hóa. Đồng thời, lợi ích từ hoạt động du lịch cần được phân bổ hợp lý để tạo động lực cho cộng đồng tham gia lâu dài. Đây cũng là điều kiện quan trọng để
hoạt động du lịch không làm tách rời cộng đồng khỏi chính những giá trị văn hóa mà du khách tìm đến.
Hình 4. Phù Châu Miếu trên tuyến sông Vàm Thuật
Nguồn: Mỹ Quyên, ngày 23/8/2026
Hình 5. Chuyên gia đến từ ĐH Osaka, ĐH Văn hóa TP. Hồ Chí Minh trên hải trình sông Sài Gòn ở một trạm dừng chân thuộc xã Bình Mỹ
Nguồn: Yến Oanh, ngày 23/8/2026
Dòng sông có thể trở thành cầu nối giữa cảnh quan và văn hóa, giữa các điểm đến và cộng đồng, giữa giá trị hiện hữu của địa phương với những cơ hội phát triển trong tương lai. Và rồi, điều đáng quý nhất không phải là có thêm bao nhiêu chuyến thuyền cập bến, mà là sau mỗi chuyến đi, du khách có thể mang theo một câu chuyện về Bình Mỹ – về dòng sông, về văn hóa và về những con người đã làm nên linh hồn của vùng đất nơi đây.
Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến ông Nguyễn Trần Hữu Thắng – đơn vị WetroLine đã luôn quan tâm, đồng hành và tạo điều kiện để đoàn có một hành trình trải nghiệm bằng đường sông đầy ý nghĩa.
Sinh viên Võ Thị Thùy Dương
Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trường Đại học Văn hóa TP. HCM
