Vào ngày 22/9/2026, nhóm sinh viên chúng tôi thuộc Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh đã có chuyến khảo sát thực tế tại Làng bánh tráng Phú Hòa Đông (xã Phú Hòa Đông, TP. Hồ Chí Minh). Chuyến đi không chỉ mang lại những trải nghiệm thực tế sinh động về một làng nghề truyền thống có lịch sử hơn 80 năm tuổi, mà còn giúp chúng tôi cảm nhận sâu sắc hơn về nhịp sống, lửa nghề và các giá trị văn hóa độc đáo mà cộng đồng địa phương đang nỗ lực gìn giữ, phát huy.
(Nguồn: ảnh sinh viên tự chụp)
Xã Phú Hòa Đông, Thành phố Hồ Chí Minh là một địa phương gắn với nghề làm bánh tráng truyền thống từ lâu đời. Qua nhiều thế hệ, nghề bánh tráng đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống và sinh kế của người dân nơi đây.Những chiếc bánh tráng được tạo ra từ những nguyên liệu quen thuộc nhưng phía sau đó là cả một quá trình lao động đòi hỏi sự khéo léo, kinh nghiệm và sự gắn bó với nghề. Vì vậy, khi đến Phú Hòa Đông, không chỉ có thể nhìn thấy những cơ sở sản xuất bánh tráng mà còn cảm nhận được một không gian văn hóa được hình thành từ chính đời sống của người dân địa phương. Ngày 14/10/2024, UBNN TPHCM ban hành Quyết định 4568/QĐ-UBND công nhận nghề sản xuất bánh tráng tại xã Phú Hoà Đông là làng nghề truyền thống. Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát triển làng nghề hơn 80 năm tuổi. [1]
Qua chuyến đi thực tế, làng bánh tráng Phú Hòa Đông để lại ấn tượng bởi sự gần gũi và chân thực. Nghề làm bánh diễn ra ngay trong không gian sinh hoạt của người dân, từ các cơ sở sản xuất đến hình ảnh những vỉ bánh được đem phơi. Những hoạt động quen thuộc hằng ngày lại tạo nên nét đặc trưng riêng của làng nghề. Đối với người tham quan, việc được tận mắt nhìn thấy quá trình làm bánh giúp văn hóa làng nghề trở nên dễ cảm nhận hơn.
Điều thú vị của nghề bánh tráng còn nằm ở quy trình làm bánh. Người làm nghề phải trải qua nhiều công đoạn như chuẩn bị nguyên liệu, xay gạo, pha bột, tráng bánh, hấp bánh, lấy bánh ra và đem phơi. Mỗi công đoạn đều cần sự cẩn thận và kinh nghiệm, đặc biệt là thao tác tráng bánh để tạo ra những chiếc bánh có độ dày phù hợp. Qua đó có thể thấy, giá trị của bánh tráng Phú Hòa Đông không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng mà còn nằm trong kỹ thuật và kinh nghiệm được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ.
(Nguồn ảnh: Sinh viên tự chụp ngày )
Trong chuyến đi, mô hình của gia đình chị Hồ Thị Châu là một điểm khá nổi bật. Chị
Châu chia sẻ “Để tồn tại được trong nghề này mình phải sáng tạo”. Đây là một hộ dân tiêu biểu trong việc kết hợp nghề làm bánh tráng truyền thống với hoạt động trải nghiệm văn hóa – du lịch. Không chỉ sản xuất và bán nhiều loại sản phẩm bánh tráng, gia đình còn tạo điều kiện để khách tham quan tìm hiểu trực tiếp về nghề, quan sát các công đoạn làm bánh và trải nghiệm quá trình sản xuất. Nhờ vậy, không gian sản xuất hằng ngày cũng trở thành một nơi để giới thiệu và kể câu chuyện về nghề.[2]
Điểm đáng chú ý là trải nghiệm tại đây gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất thực tế. Du khách có thể nhìn thấy cách người dân làm việc, tìm hiểu về nguyên liệu, quan sát từng công đoạn và trải nghiệm trực tiếp quá trình làm bánh. Những chia sẻ của người dân về công việc và kinh nghiệm trong nghề cũng giúp khách tham quan hiểu hơn về giá trị của nghề truyền thống. Người dân vì thế không chỉ là người làm nghề mà còn là chủ thể trực tiếp giới thiệu văn hóa của địa phương.[3]
(Nguồn ảnh: Sinh viên tự chụp )
(Nguồn ảnh: Sinh viên tự chụp )
Từ mô hình này, nghề bánh tráng Phú Hòa Đông có thể được kết nối với hoạt động du lịch tại Củ Chi. Nếu Địa đạo Củ Chi giúp du khách tìm hiểu về lịch sử thì làng bánh tráng có thể mang đến một góc nhìn gần gũi hơn về đời sống và văn hóa của cộng đồng địa phương. Hai không gian có thể tạo nên những trải nghiệm khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau trong hành trình khám phá Củ Chi.
Điều này cũng cho thấy du lịch làng nghề không nhất thiết phải bắt đầu bằng những hoạt động quy mô lớn. Một hộ gia đình đang thực sự làm nghề, một không gian sản xuất và những câu chuyện được kể bởi chính người dân cũng có thể tạo nên một trải nghiệm văn hóa có giá trị. Du khách không chỉ đến để mua sản phẩm mà còn có thể hiểu sản phẩm được tạo ra như thế nào và người dân đã gắn bó với nghề ra sao. Khi sản phẩm đi cùng câu chuyện, giá trị văn hóa của nghề cũng trở nên rõ ràng và gần gũi hơn.
Việc đưa hoạt động sản xuất bánh tráng truyền thống vào lộ trình phục vụ du khách không chỉ tạo thêm nguồn thu nhập ổn định cho hộ gia đình mà còn hoàn toàn phù hợp với định hướng tại Quyết định 1913/QĐ-UBND của UBND TP.HCM về Phát triển du lịch nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới [4]. Đặc biệt, dưới góc nhìn của mô hình du lịch dựa vào cộng đồng, người dân Phú Hòa Đông không chỉ đơn thuần là người sản xuất mà đã trở thành “chủ thể di sản” [5]. Thông qua từng vỉ bánh, từng câu chuyện kể, sản phẩm bánh tráng Phú Hoà Đông không còn là hàng hóa tiêu dùng đơn thuần mà đã trở thành công cụ sống động để truyền tải bản sắc văn hóa và ký ức lịch sử của vùng đất Phú Hòa Đông đến với du khách.
Sau chuyến đi, điều đọng lại không chỉ là hình ảnh những chiếc bánh tráng được phơi dưới nắng mà còn là câu chuyện về những người đang tiếp tục làm nghề mỗi ngày. Chính sự hiện diện của nghề trong đời sống đã tạo nên nét riêng cho Phú Hòa Đông. Đặc biệt, mô hình của gia đình chị Hồ Thị Châu cho thấy khi người dân trực tiếp tham gia giới thiệu nghề, một hoạt động sản xuất quen thuộc có thể trở thành một trải nghiệm văn hóa – du lịch sinh động và gần gũi.
(Nguồn ảnh: Sinh viên tự chụp )
Có thể nói, giữ nghề cũng là một cách giữ lại câu chuyện văn hóa của địa phương. Với Phú Hòa Đông, câu chuyện ấy được kể từ những hạt gạo, những chiếc bánh tráng, những thao tác quen thuộc của người làm nghề và không gian sống của cộng đồng. Qua chuyến đi, nghề bánh tráng không chỉ được nhìn nhận như một hoạt động sản xuất mà còn là một phần giá trị văn hóa cần được tiếp tục giới thiệu và phát huy trong đời sống hôm nay.
Họ và tên: Lữ Thị Trúc Huyên
MSSV: D24BT056
LỚP: 24DQLDS
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Mai Anh (19/06/2026), Làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông chủ động chuyển mình.Báo tuổi trẻ truy cập tại: https://tuoitre.vn/nld/lang-nghe-banh-trang-phu-hoa-dong-chu-dong-chuyen-minh-196260619065629895.htm ngày 26/9/2026, truy cập ngày 26/9/2026.
[2] Hồ Thị Châu (2026), Dữ liệu phỏng vấn hộ gia đình tiên phong tại Làng bánh tráng xã Phú Hoà Đông, tài liệu phỏng vấn thực địa ngày 22/9/2026.
[3] Nhóm sinh viên khảo sát (2026), Tư liệu khảo sát thực địa tại Làng bánh tráng xã Phú Hoà Đông, Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 22/9/2026.
[4] Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (2022), Quyết định số 1913/QĐ-UBND ngày 08 tháng 06 năm 2022 về việc phê duyệt Kế hoạch Phát triển du lịch nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2021 – 2025, Cổng thông tin điện tử Thành phố Hồ Chí Minh, truy cập từ: https://hochiminhcity.gov.vn, truy cập ngày 26/09/2026.
[5] Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (2023), Phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn di sản văn hóa làng nghề truyền thống, Tạp chí Du lịch Việt Nam, truy cập từ: https://vietnamtourism.gov.vn, truy cập ngày 26/09/2026.
.
