Trước tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trung tâm Nghiên cứu và Đổi mới liên ngành và Phòng Khoa học Công nghệ và Dự án quốc tế UEF đã phối hợp với Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (EFEO) tổ chức chương trình “Dấu ấn hương vị – Savoury Tastes” đã tạo điều kiện để em có cơ hội tham dự buổi gặp gỡ và thảo luận với chủ đề “Ẩm thực Việt Nam: Sự trao truyền hương vị qua các thế hệ” (Vietnamese Cuisine: Transmission of Taste Across Generations). Đồng thời, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS. Phạm Văn Luân (GVC – Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trưởng nhóm Nghiên cứu Du lịch Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, đã nhiệt tình chia sẻ thông tin và tạo điều kiện để em có cơ hội tham gia hoạt động học thuật vô cùng ý nghĩa này.
Buổi hội thảo diễn ra ngày 09/10/2026 tại Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (EFEO), Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là hoạt động giúp em có thêm cơ hội tìm hiểu về văn hóa ẩm thực Việt Nam dưới góc nhìn khoa học xã hội, đồng thời nhận thức rõ hơn về vai trò của việc gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa qua các thế hệ đời sau.
Nguồn: PVL
Buổi hội thảo tập trung vào vấn đề di sản ẩm thực và sự tiếp nối hương vị trong đời sống gia đình Việt Nam. Theo em, khi nhắc đến di sản ẩm thực, chúng ta thường nghĩ đến những món ăn nổi tiếng, những đặc sản vùng miền hay thậm chí các món ăn gắn liền với cung đình và những giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị được ghi chép và giới thiệu rộng rãi, còn có một kho tàng văn hóa gần gũi hơn, đó chính là những món ăn thường ngày trong mỗi gia đình. Những công thức nấu ăn được truyền từ ông bà, cha mẹ đến con cháu tuy không phải lúc nào cũng được ghi chép thành văn bản nhưng vẫn được gìn giữ thông qua quá trình thực hành, quan sát và chia sẻ trong cuộc sống gia đình.
Trong khuôn khổ chương trình hội thảo buổi sáng (từ 8h30 – đến 12h00), em có cơ hội tiếp cận nhiều góc nhìn khác nhau về mối liên hệ giữa tập quán ăn uống, khoa học vị giác và bản sắc văn hóa. Các phần trình bày của những nhà nghiên cứu và chuyên gia đã góp phần làm rõ rằng ẩm thực không đơn thuần chỉ đáp ứng nhu cầu ăn uống của con người mà còn phản ánh lối sống, môi trường sinh hoạt và những đặc trưng văn hóa của mỗi cộng đồng. Thông qua cách lựa chọn nguyên liệu, phương pháp chế biến, thói quen dùng bữa và cách thưởng thức món ăn, chúng ta có thể nhận thấy những nét riêng trong đời sống văn hóa của từng gia đình và từng thế hệ.
Nguồn: Hải Đăng
Một trong những nội dung khiến em quan tâm là mối quan hệ giữa khẩu vị và sự hình thành bản sắc cá nhân, cộng đồng. Mỗi người có thể có sở thích ăn uống khác nhau tùy thuộc vào môi trường sống, điều kiện sinh hoạt và những trải nghiệm từ thời thơ ấu. Một món ăn quen thuộc đôi khi không chỉ gợi nhớ đến hương vị mà còn gắn liền với hình ảnh người thân, những bữa cơm gia đình và các kỷ niệm trong cuộc sống. Chính vì vậy, khẩu vị không chỉ là cảm nhận của các giác quan mà còn chứa đựng những yếu tố về tình cảm, ký ức và văn hóa. Em nhận thấy đây là một cách tiếp cận thú vị, giúp chúng ta nhìn nhận những điều bình dị trong cuộc sống dưới góc độ sâu sắc hơn.
Bên cạnh đó, vấn đề truyền lại di sản ẩm thực giữa các thế hệ cũng mang đến cho em nhiều suy nghĩ. Trong mỗi gia đình Việt Nam, có những món ăn được duy trì qua nhiều năm nhờ sự hướng dẫn của ông bà, cha mẹ. Tuy nhiên, cách chế biến và khẩu vị có thể thay đổi theo thời gian để phù hợp với sở thích, điều kiện sống và nhu cầu của từng thế hệ. Vì vậy, việc trao truyền di sản ẩm thực không nhất thiết đồng nghĩa với việc giữ nguyên mọi công thức ban đầu, mà còn là quá trình tiếp nhận, điều chỉnh và sáng tạo trên cơ sở tôn trọng những giá trị được kế thừa. Điều quan trọng là thế hệ sau hiểu được ý nghĩa của món ăn và trân trọng những câu chuyện văn hóa gắn liền với món ăn ấy.
p hình cùng thầy Maxime Vigier
Nguồn: Hải Đăng
Thông qua các nội dung trao đổi về di sản ẩm thực và sự trao truyền hương vị, em càng nhận thức rõ hơn gia đình chính là một không gian quan trọng trong việc gìn giữ văn hóa. Những bữa cơm hằng ngày, những lần cùng nhau chuẩn bị món ăn hay những câu chuyện được kể trong lúc dùng bữa đều có thể trở thành phương thức truyền tải các giá trị văn hóa. Đây là hình thức trao truyền tự nhiên, gần gũi nhưng có ý nghĩa lâu dài. Nếu những thói quen và công thức gia đình không được tiếp nối, một phần ký ức văn hóa có thể dần bị mai một theo thời gian.
Là sinh viên ngành Quản lý văn hóa, em nhận thấy buổi hội thảo đã mang đến cho bản thân một góc nhìn mới về việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa. Trước đây, khi nhắc đến công tác bảo tồn, em thường nghĩ nhiều đến các di tích lịch sử, lễ hội truyền thống, nghệ thuật biểu diễn hoặc những giá trị văn hóa đã được công nhận. Qua chủ đề lần này, em hiểu rằng di sản văn hóa còn hiện diện trong những sinh hoạt đời thường, trong đó có tập quán ăn uống và các công thức nấu ăn gia đình. Những giá trị này tuy gần gũi nhưng cần được quan tâm, nghiên cứu và giới thiệu để cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu rõ hơn về ý nghĩa của chúng.
Theo em, việc bảo tồn di sản ẩm thực không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu các món ăn truyền thống đến công chúng mà còn cần chú trọng đến câu chuyện phía sau mỗi món ăn. Đó có thể là nguồn gốc của công thức, hoàn cảnh ra đời, cách chế biến được truyền lại hoặc những kỷ niệm gắn liền với các thành viên trong gia đình. Khi những câu chuyện ấy được chia sẻ, món ăn sẽ không chỉ mang giá trị vật chất mà còn trở thành phương tiện kết nối con người với gia đình, cộng đồng và những ký ức thuộc về quá khứ.
Bên cạnh giá trị văn hóa, em nhận thấy ẩm thực còn có tiềm năng góp phần thúc đẩy phát triển du lịch, đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh – một đô thị năng động, nơi hội tụ nhiều nét văn hóa ẩm thực của các vùng miền. Những món ăn quen thuộc như cơm tấm, bánh mì, phở, hủ tiếu hay các món ăn mang đậm hương vị Nam Bộ không chỉ đáp ứng nhu cầu ăn uống mà còn có thể trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá thành phố của du khách. Thông qua việc thưởng thức món ăn, tìm hiểu nguyên liệu, phương pháp chế biến và câu chuyện đằng sau mỗi món ăn, du khách có cơ hội hiểu thêm về nếp sống, tập quán và sự giao thoa văn hóa của người dân địa phương. Theo em, khi được khai thác hợp lý, ẩm thực không chỉ làm phong phú trải nghiệm du lịch mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Thành phố Hồ Chí Minh đến với du khách trong nước và quốc tế.
Ngày: 9/10/2026
Nguồn: Hải Đăng
Từ góc nhìn của một sinh viên ngành Quản lý văn hóa, em cho rằng việc kết hợp giữa bảo tồn di sản ẩm thực và phát triển du lịch cần được chú trọng hơn trong thời gian tới, đặc biệt là sau quá trình sáp nhập. Thành phố Hồ Chí Minh có thể phát huy giá trị của các món ăn truyền thống thông qua những tour khám phá ẩm thực, các hoạt động trải nghiệm chế biến món ăn, lễ hội ẩm thực và chương trình giới thiệu câu chuyện của những gia đình có nghề nấu ăn lâu đời. Những hoạt động này vừa tạo thêm sản phẩm du lịch đặc trưng, vừa mở ra cơ hội để các thế hệ trẻ tiếp cận và tiếp nối những giá trị văn hóa của cộng đồng. Em nhận thấy rằng phát triển du lịch ẩm thực không đơn thuần là đưa món ăn đến với du khách, mà còn là cách kể những câu chuyện về con người, lịch sử và bản sắc địa phương thông qua hương vị. Khi giá trị truyền thống được gìn giữ song song với sự sáng tạo phù hợp với đời sống hiện đại, ẩm thực sẽ trở thành một nguồn lực văn hóa có ý nghĩa đối với sự phát triển du lịch bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh.
Kết thúc buổi hội thảo, em cảm thấy đây là một hoạt động học thuật có ý nghĩa, giúp em mở rộng kiến thức về văn hóa ẩm thực Việt Nam và hiểu sâu hơn về sự liên kết giữa hương vị, ký ức và bản sắc văn hóa. Đối với bản thân em, những kiến thức thu nhận được từ buổi hội thảo là cơ hội để vận dụng vào quá trình học tập và định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực Quản lý văn hóa. Em hy vọng trong thời gian tới sẽ có thêm nhiều hoạt động nghiên cứu, giao lưu và trải nghiệm giúp cộng đồng nhận thức rõ hơn về giá trị của di sản văn hóa trong đời sống thường ngày. Qua đó, mỗi người có thể chủ động gìn giữ, tiếp nối và lan tỏa những giá trị truyền thống, để văn hóa ẩm thực Việt Nam tiếp tục hiện diện trong cuộc sống hiện đại, trước hết là trong du lịch mà vẫn giữ được ý nghĩa và bản sắc riêng.
Hà Hải Đăng
