Từ thiết chế văn hóa đến phát triển du lịch đô thị: Góc nhìn của sinh viên qua Hội thảo khoa học “Phát triển văn hóa, thể thao trong đô thị: Từ cơ chế, chính sách của Luật Phát triển đô thị và Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đến thực tiễn các địa phương

Trước tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát triển văn hóa, thể thao trong đô thị: Từ cơ chế, chính sách của Luật Phát triển đô thị và Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đến thực tiễn các địa phương”. Chương trình đã tạo điều kiện giúp em có cơ hội tham dự, tìm hiểu và tiếp cận những vấn đề thực tiễn trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Đồng thời, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy TS. Phạm Văn Luân (GVC – Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật; Trưởng nhóm nghiên cứu Du lịch – Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh) đã nhiệt tình chia sẻ thông tin và tạo điều kiện giúp em có cơ hội tham gia hoạt động học thuật ý nghĩa này. Đây không chỉ là dịp để bổ sung kiến thức chuyên ngành mà còn giúp em có thêm những trải nghiệm thực tế, phục vụ cho quá trình học tập và định hướng nghề nghiệp trong tương lai.

Hội thảo diễn ra vào ngày 05/11/2026 tại Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi chương trình hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 tại TP. Hồ Chí Minh, đồng thời tạo không gian gặp gỡ, trao đổi giữa các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Đối với bản thân em, việc được tham dự chương trình tại một thiết chế văn hóa có quy mô và công năng chuyên biệt như Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ là một trải nghiệm đáng nhớ. Bởi lẽ, bên cạnh việc tiếp cận những nội dung học thuật, em còn có cơ hội trực tiếp quan sát cơ sở vật chất, tìm hiểu phương thức tổ chức hoạt động biểu diễn và nhận diện tiềm năng khai thác các công trình văn hóa phục vụ đời sống cộng đồng.

Một trong những điều khiến em ấn tượng ngay từ khi tham dự chương trình chính là không gian và công năng của Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ. Trước đây, khi tìm hiểu về các thiết chế văn hóa, em thường hình dung đây là những địa điểm phục vụ nhu cầu tổ chức chương trình nghệ thuật, biểu diễn hoặc sinh hoạt cộng đồng. Tuy nhiên, thông qua hoạt động tham quan và giới thiệu tại rạp, em nhận thấy một công trình văn hóa hiện đại cần được nhìn nhận ở nhiều khía cạnh hơn, từ kiến trúc, cơ sở vật chất, hệ thống kỹ thuật đến khả năng tổ chức các loại hình biểu diễn khác nhau. Đặc biệt, việc đầu tư một không gian chuyên biệt cho nghệ thuật xiếc và biểu diễn đa năng cho thấy vai trò của cơ sở hạ tầng văn hóa trong việc tạo điều kiện cho các loại hình nghệ thuật phát triển, đồng thời nâng cao chất lượng thụ hưởng văn hóa của người dân đô thị.

Trước khi bước vào chương trình hội thảo, các đại biểu đã được giới thiệu về quá trình hình thành và công năng của Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ. Điều này giúp em hiểu rõ hơn về cách một thiết chế văn hóa được xây dựng và vận hành để đáp ứng yêu cầu tổ chức các hoạt động biểu diễn chuyên nghiệp. Đặc biệt, em có cơ hội tìm hiểu những ứng dụng kỹ thuật sân khấu hiện đại để làm nên sự thành công rực rỡ từ 2 vở diễn “Mơ Show” và “Vùng Đất Kỳ Bí”. Chương trình gây ấn tượng với hiệu ứng 3D-Mapping, hệ thống kỹ thuật trình diễn và thiết kế sân khấu di động. Những yếu tố này góp phần tạo nên không gian biểu diễn sinh động, tăng tính tương tác và mang đến trải nghiệm mới mẻ cho khán giả. Bên cạnh đó, các đại biểu còn được trực tiếp trải nghiệm một số kỹ thuật biểu diễn đặc trưng của nghệ thuật xiếc dưới sự hướng dẫn của các nghệ sĩ. Qua hoạt động này, em nhận thấy nghệ thuật biểu diễn không chỉ phụ thuộc vào tài năng của nghệ sĩ mà còn cần có sự hỗ trợ của cơ sở vật chất, trang thiết bị và công nghệ phù hợp.

Từ những trải nghiệm thực tế tại đây, em nhận ra rằng cơ sở vật chất và hệ thống thiết chế văn hóa có mối quan hệ mật thiết với sự phát triển của công nghiệp văn hóa. Một công trình được đầu tư hiện đại sẽ tạo điều kiện để nghệ sĩ sáng tạo, đơn vị tổ chức xây dựng những chương trình có chất lượng và khán giả tiếp cận với nhiều hình thức thưởng thức nghệ thuật khác nhau. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ vào biểu diễn như 3D-Mapping hay sân khấu di động không chỉ góp phần đổi mới phương thức trình diễn mà còn mở rộng khả năng khai thác các sản phẩm nghệ thuật theo hướng chuyên nghiệp. Theo em, đây là một trong những yếu tố cần được quan tâm trong quá trình phát triển các thiết chế văn hóa tại TP. Hồ Chí Minh, bởi một công trình văn hóa chỉ thực sự phát huy giá trị khi được khai thác hiệu quả, có hoạt động thường xuyên và tạo được sự kết nối với công chúng.

Một vấn đề khác mà em có thêm góc nhìn sau chuyến tham quan chính là mối liên hệ giữa thiết chế văn hóa và phát triển du lịch đô thị. Trên thực tế, du lịch không chỉ gắn với các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử hay những điểm đến nổi tiếng mà còn có thể phát triển thông qua các công trình văn hóa, không gian nghệ thuật và hoạt động biểu diễn nghệ thuật. Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ là một ví dụ đáng chú ý về tiềm năng khai thác loại hình du lịch văn hóa, nghệ thuật tại TP. Hồ Chí Minh. Thay vì chỉ là nơi phục vụ nhu cầu xem biểu diễn của người dân, địa điểm này có thể được định hướng trở thành một điểm tham quan, trải nghiệm dành cho du khách trong và ngoài nước thông qua giới thiệu lịch sử hình thành, công năng công trình, hậu trường sân khấu, quy trình dàn dựng và những kỹ thuật đặc trưng của nghệ thuật xiếc.

Theo em, một trong những lợi thế của loại hình du lịch gắn với thiết chế văn hóa là khả năng tạo ra những trải nghiệm khác biệt cho du khách. Nếu được tổ chức phù hợp, Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ có thể kết hợp giữa tham quan kiến trúc, tìm hiểu cơ sở vật chất, thưởng thức các tiết mục xiếc và trải nghiệm một số kỹ thuật biểu diễn cơ bản dưới sự hướng dẫn của nghệ sĩ. Bên cạnh đó, các chương trình nghệ thuật ứng dụng công nghệ hiện đại như Mơ Show có thể trở thành sản phẩm biểu diễn đặc trưng, góp phần thu hút khách du lịch, đặc biệt là giới trẻ và các gia đình có trẻ em. Những hoạt động này không chỉ là một hình thức giải trí hiện đại mà còn giúp công chúng hiểu hơn về quá trình lao động sáng tạo, sự khổ luyện của nghệ sĩ và những giá trị nghệ thuật được hình thành qua từng tiết mục biểu diễn.

Bên cạnh khai thác cơ sở vật chất hiện đại, em nhận thấy phát triển du lịch đô thị còn cần gắn kết với bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa nhất là di sản kiến trúc đô thị. Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có sự giao thoa của nhiều vùng văn hóa, cộng đồng dân cư và loại hình nghệ thuật truyền thống. Những giá trị như nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ, cải lương, hát bội, múa rối nước hay các lễ hội truyền thống đều có thể trở thành nguồn tài nguyên quan trọng hình thành những sản phẩm du lịch đặc trưng. Tuy nhiên, khai thác di sản không chỉ dừng lại ở hoạt động giới thiệu hoặc trình diễn minh họa mà cần tạo điều kiện để du khách được tìm hiểu về nguồn gốc, lịch sử, ý nghĩa và quá trình thực hành của từng loại hình nghệ thuật.

Thông qua những nội dung được trao đổi tại hội thảo, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến phát triển văn hóa, thể thao đô thị, em hiểu rõ hơn rằng để một thiết chế văn hóa phát huy hiệu quả cần có sự kết hợp giữa đầu tư cơ sở vật chất, chất lượng hoạt động chuyên môn và cơ chế quản lý phù hợp. Một công trình dù được xây dựng hiện đại nhưng nếu thiếu các chương trình biểu diễn hấp dẫn, hoạt động truyền thông và phương án khai thác lâu dài thì sẽ khó phát huy hết giá trị. Ngược lại, khi có sự phối hợp giữa đơn vị quản lý, nghệ sĩ, doanh nghiệp du lịch và các tổ chức liên quan, thiết chế văn hóa có thể trở thành một nguồn lực quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch địa phương. Đây cũng là điều em học hỏi được từ buổi hội thảo và hoạt động trải nghiệm thực tế tại Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ.

Là sinh viên ngành Quản lý văn hóa, chuyên ngành Tổ chức sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch, em nhận thấy những kiến thức thu nhận được từ chương trình có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình học tập của bản thân. Trước đây, khi tìm hiểu về tổ chức sự kiện, em thường chú trọng đến việc xây dựng nội dung chương trình, kịch bản, thiết kế sân khấu, âm thanh, ánh sáng và công tác điều phối. Tuy nhiên, qua chuyến tham quan lần này, em hiểu rằng người làm công tác tổ chức sự kiện cần có cái nhìn tổng thể hơn về không gian tổ chức, đặc điểm của thiết chế văn hóa, hệ thống trang thiết bị và khả năng khai thác công trình gắn với nhu cầu du khách. Được trực tiếp quan sát sân khấu, tìm hiểu công nghệ trình diễn và trải nghiệm hoạt động nghệ thuật giúp em nhận thức rõ hơn về mối liên hệ giữa kiến thức lý thuyết trên giảng đường với yêu cầu thực tế của nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, em cũng học hỏi được phát triển văn hóa và du lịch cần đặt con người ở vị trí trung tâm. Các thiết chế văn hóa không chỉ được xây dựng để phục vụ hoạt động chuyên môn mà còn cần tạo điều kiện cho người dân tham gia, tiếp cận và thụ hưởng những giá trị nghệ thuật. Đối với du khách, một điểm đến văn hóa hấp dẫn không chỉ nằm ở quy mô công trình hay trang thiết bị hiện đại mà còn ở những câu chuyện, trải nghiệm và giá trị văn hóa được truyền tải. Vì vậy, trong quá trình tổ chức các sự kiện văn hóa, nghệ thuật và du lịch, người làm nghề cần chú trọng đến chất lượng trải nghiệm của công chúng, đồng thời có trách nhiệm góp phần bảo tồn và lan tỏa những giá trị văn hóa của cộng đồng.

Kết thúc buổi hội thảo, em cảm thấy đây là một hoạt động học thuật và trải nghiệm thực tế có ý nghĩa, giúp bản thân mở rộng kiến thức về phát triển văn hóa – du lịch và thể thao trong đô thị, đồng thời có thêm góc nhìn về vai trò của cơ sở vật chất và hệ thống thiết chế văn hóa đối với phát triển du lịch. Đặc biệt, chuyến tham quan Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ đã giúp em hiểu rõ hơn, một công trình văn hóa hiện đại không chỉ có giá trị về mặt kiến trúc và công năng mà còn có thể trở thành nguồn lực phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và đời sống cộng đồng. Đối với bản thân em, những kiến thức và trải nghiệm thu nhận được từ chương trình là hành trang cần thiết có thể vận dụng vào quá trình học tập cũng như định hướng nghề nghiệp trong tương lai. Em hy vọng trong thời gian tới sẽ có thêm nhiều hoạt động tham quan, hội thảo và giao lưu chuyên môn như vậy để sinh viên được tiếp cận với các thiết chế văn hóa – du lịch, tìm hiểu thực tiễn quản lý và khám phá những mô hình khai thác văn hóa gắn với du lịch. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của văn hóa trong phát triển đô thị, đồng thời chung tay xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành điểm đến năng động, hiện đại, giàu bản sắc và phát triển bền vững.

Ảnh bên lề sự kiện:

Hà Hải Đăng, 18-2