An Viên Trà – câu chuyện về Shan Tuyết Cổ thụ qua ngôn ngữ văn hóa, du lịch và sự kiện

Từ những vùng rừng núi phủ sương mờ Tây Bắc, qua các cao nguyên xanh ngát miền trung du hay đến cả những vùng đồng bằng màu mỡ, cây trà đã di thực và bén rễ trên khắp dải đất Việt Nam, trở thành một thức uống quen thuộc trong vị giác của bao thế hệ, một biểu tượng văn hóa đặc trưng trong nhịp sống đời thường. Để cây trà sinh trưởng tốt, cần hội tụ những điều kiện tự nhiên về địa hình, khí hậu và thổ nhưỡng, mà Việt Nam là một quốc gia có nhiều vùng đáp ứng được những điều kiện ấy, tạo nên tiềm năng lớn cho ngành trà Việt Nam. Tuy nhiên, so với những tiềm năng vốn có, ngành trà, nghiệp trà của chúng ta còn khá khiêm tốn so với các ngành nông nghiệp khác, đồng thời cũng chịu sự ảnh hưởng từ những nền trà đã có vị thế lâu đời như Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản… Trong bối cảnh đó, Shan Tuyết Cổ Thụ trở thành một nét đặc sắc của trà Việt Nam. Nếu phần lớn vùng trà trên thế giới gắn với những nông trường được con người canh tác, thì Việt Nam lại là một trong số ít quốc gia tồn tại cả hai loại: trà rừng (Shan Tuyết) và trà trồng (trung du). Trong đó, những quần thể trà Shan Tuyết sinh trưởng tự nhiên trên các vùng núi cao Tây Bắc với những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi, sống giữa núi rừng và được cộng đồng địa phương gìn giữ, đã tạo nên một dòng trà mang dấu ấn riêng về nguồn nguyên liệu, hương vị và câu chuyện văn hóa. Chính từ giá trị ấy, An Viên Trà được hình thành như một không gian chuyên giới thiệu và cung cấp dòng Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam. Việc lựa chọn Shan Tuyết làm trọng tâm không chỉ xuất phát từ giá trị của một sản phẩm, mà còn thể hiện khát vọng đưa câu chuyện về những cây trà cổ thụ đến gần hơn với công chúng. Như chị Đoàn Thị Hiếu Thảo – người sáng lập thương hiệu “Đây là An Viên Trà” – chia sẻ, Shan Tuyết Cổ Thụ chính là dòng trà đặc trưng của Việt Nam, và cũng là lý do chị quyết tâm theo đuổi để phát triển thương hiệu.

Để lan tỏa giá trị của Shan Tuyết Cổ Thụ cũng như tình yêu dành cho trà, tối 11/09/2026, An Viên Trà đã tổ chức tọa đàm “Ứng dụng trà trong Du lịch và Sự kiện”, với tinh thần chia sẻ, thảo luận, kết nối và trải nghiệm. Không dừng lại ở việc giới thiệu sản phẩm hay biểu diễn cách pha trà, buổi tọa đàm đã mở ra một cách tiếp cận mới: nhìn trà như một câu chuyện văn hóa, nơi hương vị gắn liền với ký ức, bản sắc và sự giao hòa cộng đồng. Qua đó, lịch sử của trà được diễn giải như một hành trình hiện diện và biến đổi trong đời sống người Việt, phản ánh quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa trong việc hình thành phong cách thưởng trà đặc trưng. Đặc biệt, câu chuyện về Shan Tuyết Cổ Thụ được đặt vào mối liên hệ với du lịch và sự kiện, từ giá trị của cây trà, không gian sinh trưởng đến khả năng chuyển hóa thành những trải nghiệm văn hóa dành cho công chúng.

Shan Tuyết Cổ Thụ – Linh hồn trà Việt từ chốn mây ngàn Tây Bắc

Trước khi đi sâu hơn vào những câu chuyện và giá trị văn hóa xoay quanh dòng trà Shan Tuyết, hãy cùng tác giả bắt đầu từ câu hỏi đơn giản nhất: Trà Shan Tuyết là gì?

Trà Shan Tuyết là dòng trà được làm từ những cây trà Shan sinh trưởng ở các vùng núi cao của Việt Nam. Đặc trưng dễ nhận biết nhất là những búp trà lớn, phủ một lớp lông tơ trắng mịn như tuyết – cũng chính là nguồn gốc của tên gọi Shan Tuyết. Nhiều cây trà có tuổi đời hàng trăm năm, thậm chí lâu hơn, nên thường được biết đến với tên gọi trà Shan Tuyết Cổ Thụ. Nhờ thích nghi với môi trường tự nhiên khắc nghiệt, cây trà Shan có sức sống bền bỉ, lá to, búp dày và nội chất phong phú. Từ những vùng núi cao, cây trà dần được đưa xuống các vùng thấp hơn và qua thời gian, dưới tác động của điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu cùng bàn tay con người, đã phát triển thành trà trung du. Chính vì vậy, ngày nay Việt Nam tồn tại cả hai vùng trà với những đặc điểm riêng.

Từ cây trà Shan, người ta có thể chế biến thành nhiều phẩm trà khác nhau như lục trà (trà xanh), bạch trà (trà trắng), hồng trà… Cũng như nhiều loại trà khác, trà Shan Tuyết có thể được dùng để ướp sen. Tuy nhiên, với những đặc tính riêng về hương và vị, Shan Tuyết được xem là một nguồn nguyên liệu phù hợp để tạo nên những phẩm trà sen thơm ngon, góp phần làm nên một nét đặc sắc trong văn hóa trà Việt.

Không chỉ được biết đến qua hương vị và cách thưởng thức, trà từ lâu còn được quan tâm bởi những giá trị đối với sức khỏe con người. Trong số các dòng trà, Shan Tuyết với đặc điểm sinh trưởng tự nhiên ở những vùng núi cao và điều kiện đặc thù cũng được đánh giá cao về những giá trị này. Theo Giáo sư Nguyễn Quốc Vọng, tác giả cuốn Cây chè shan rừng Việt Nam và Bộ tiêu chuẩn chất lượng trà shan tuyết Hà Giang, cây trà nói chung có rất nhiều lợi ích đối với sức khỏe con người, đặc biệt trà Shan Tuyết có chỉ số y dược cao hơn hẳn các loại trà xanh trồng ở vùng thấp.

“Thăm thú” vị trà, đối thoại cùng ký ức và bản sắc

Khi mọi người đã có mặt tương đối đầy đủ, buổi tọa đàm bắt đầu bằng một chén Hồng trà do trà chủ Đoàn Thị Hiếu Thảo chuẩn bị. Hồng trà là một trong những loại trà được phân loại dựa trên kỹ thuật chế biến, trong đó quá trình lên men là bước then chốt tạo nên những đặc trưng về hương, vị và màu sắc của trà. Qua trải nghiệm của chính mình, tác giả gọi đây là một cách “khai vị” nhẹ nhàng – chén Hồng trà ánh lên sắc vàng trong trẻo, hương thơm nhẹ thoảng mùi hoa cỏ khô, vị trà ngọt và êm với cái chát không hiện rõ ngay đầu vị mà chỉ khẽ lưu lại trên lưỡi sau khi nuốt xuống, mong manh đến mức dễ dàng bị bỏ qua nếu không chú ý. Trong lúc thưởng trà, câu chuyện dần được mở ra từ những điều tưởng như quen thuộc: lịch sử của trà, hành trình của cây trà và cách con người Việt Nam hình thành nên văn hóa thưởng trà qua thời gian. Chén trà vì thế không chỉ để uống, mà trở thành điểm bắt đầu cho những câu chuyện được chia sẻ và đối thoại.

Sau Hồng trà, trà cụ được tráng sạch để chuyển sang trà sen – một thức trà mang đậm dấu ấn Việt Nam, được xem như tinh hoa trong nghệ thuật thưởng trà của người Việt. Tại buổi tọa đàm, mọi người được giới thiệu về trà ướp sen xổi, trong đó trà được ướp cùng những bông sen tươi để hương sen hòa quyện vào trà. Từng công đoạn từ chọn sen, chọn trà đến các yêu cầu về cách thức và thời gian ướp trà đều đòi hỏi sự khéo léo và chuẩn chỉnh để giữ được sự hòa quyện giữa hương sen thanh khiết và vị trà tinh túy. Đặc biệt, câu chuyện về sen hồ Tịnh Tâm xứ Huế do An Viên Trà chia sẻ đã gợi mở mối liên hệ giữa một chén trà với vùng đất, sản vật và ký ức văn hóa, làm nổi bật hơn chiều sâu văn hóa của thức trà này. Từ một loài hoa gắn bó với đời sống người Việt, sen đi vào chén trà bằng sự tinh tế của bàn tay con người, để rồi trà sen không chỉ là một thức uống mà còn trở thành một biểu hiện đẹp của tâm hồn và bản sắc Việt.

Một phần khác để lại ấn tượng là màn biểu diễn pha trà. Không nhạc nền, không quá nhiều động tác cầu kỳ, từng bước được thực hiện chậm rãi và nhẹ nhàng. Theo chia sẻ của trà chủ Đoàn Thị Hiếu Thảo, pha trà cần có sự từ tốn để người pha không làm mất đi hương và vị vốn có của trà. Chính sự chậm rãi ấy cũng tạo nên một khoảng lặng giữa buổi tọa đàm, để người thưởng trà có thể tập trung hơn vào màu nước, hương thơm và dư vị trong từng chén trà.

và sự dõi theo của người thưởng thức

Nguồn: Mỹ Quyên, 11/09/2026

Thảo luận về văn hóa trà Việt Nam trong góc nhìn về phát triển du lịch và sự kiện

Ngay từ đầu buổi tọa đàm, nghệ nhân Lê Chánh Can đặt ra một câu hỏi thú vị: Điều gì làm nên nét đặc biệt của văn hóa uống trà Việt Nam so với thế giới? Có lẽ không dễ để chúng ta lập tức đưa ra một câu trả lời. Bởi bên cạnh sự ảnh hưởng về thương hiệu và hình ảnh trà từ những quốc gia có nền văn hóa trà nổi tiếng như Trung Quốc, Nhật Bản hay Đài Loan, những giá trị văn hóa của trà Việt cũng chưa thật sự được tiếp cận sâu rộng.

Từ câu hỏi và những chia sẻ ấy, tác giả nhận ra trà Việt vẫn có những nét rất riêng: tính phổ trà – trà hiện diện rộng rãi trong đời sống thường nhật, từ những không gian bình dị nhất; và trà sen – một thức trà mang đậm dấu ấn văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, để những giá trị ấy được nhận diện rộng hơn, câu chuyện về cây trà cần được kể bằng những cách gần gũi và giàu trải nghiệm hơn. Ở đó, du lịch và sự kiện có thể trở thành những phương tiện hữu hiệu để đưa văn hóa trà đến gần công chúng.

Từ góc nhìn đó, Shan Tuyết Cổ Thụ là một chất liệu giàu tiềm năng để mở rộng câu chuyện về trà Việt trong du lịch và sự kiện. Không chỉ có giá trị ở hương vị của sản phẩm, Shan Tuyết còn gắn với những cây trà lâu năm, vùng núi cao, phương thức canh tác và những con người đã gìn giữ cây trà qua thời gian. Những yếu tố ấy có thể được chuyển hóa thành các trải nghiệm như tìm hiểu vùng trà, khám phá cây trà cổ thụ, trải nghiệm thu hái và chế biến, hay thưởng trà kết hợp kể chuyện về vùng đất và con người. Trong không gian sự kiện, Shan Tuyết cũng có thể trở thành nội dung cho các buổi trải nghiệm, workshop, không gian thưởng trà hoặc hoạt động giới thiệu văn hóa, giúp người tham dự không chỉ uống trà mà còn hiểu hơn về những giá trị phía sau chén trà.

Khi được đặt trong một hành trình trải nghiệm, Shan Tuyết Cổ Thụ vì thế không còn chỉ là một sản phẩm để thưởng thức, mà trở thành câu chuyện về thiên nhiên, văn hóa và con người – một câu chuyện có thể được kể bằng nhiều hình thức và tiếp cận nhiều đối tượng hơn. Đây cũng là một trong những hướng được các “trà hữu” trao đổi sôi nổi tại buổi tọa đàm, mở ra thêm những suy nghĩ về cách đưa Shan Tuyết Cổ Thụ đến gần công chúng thông qua du lịch và sự kiện.

Khép lại buổi tọa đàm, điều đọng lại với tác giả không chỉ là hương vị của những chén trà đã thưởng thức, mà còn là một cách nhìn mới về trà như một câu chuyện văn hóa có thể được kể bằng nhiều hình thức và tiếp cận từ nhiều góc độ. Tác giả xin gửi lời cảm ơn đến chị Đoàn Thị Hiếu Thảo – người sáng lập Đây Là An Viên Trà, cùng nghệ nhân Lê Chánh Can đã tổ chức, chia sẻ và tạo nên một không gian cởi mở để những người yêu trà có cơ hội gặp gỡ, trao đổi và học hỏi. Đặc biệt, buổi tọa đàm cũng là một trải nghiệm ý nghĩa đối với nhóm sinh viên và giảng viên đến từ Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, trong đó có tác giả, khi được trực tiếp tiếp cận văn hóa trà dưới góc nhìn của du lịch và sự kiện và những gợi mở thú vị về Shan Tuyết Cổ Thụ sẽ là cây Di sản. Việt Nam trong tương lai… Có lẽ, từ một chén trà, một câu chuyện về văn hóa – sinh thái nhân văn cũng bắt đầu được kể và tiếp tục được trao truyền qua những người tìm đến trà bằng sự tò mò, trân trọng và yêu thích.

Phạm Thị Mỹ Quyên
Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, trường Đại học Văn hóa TPHCM