Trong quá trình học tập ở bậc Đại học, có những kiến thức chúng ta tiếp nhận qua sách vở, bài giảng, nhưng cũng có những bài học chỉ thật sự trở nên sâu sắc khi được kết nối với cộng đồng và trực tiếp trải nghiệm với nhân vật, sự kiện… Đối với em, những chuyến đi thực tế không đơn thuần là hoạt động ngoại khóa mà còn là cơ hội tiếp cận những giá trị văn hóa, lịch sử bằng chính những điều mắt thấy, tai nghe và những câu chuyện được chia sẻ từ những người đang trực tiếp tạo nên các giá trị ấy.
Một trong những trải nghiệm để lại nhiều dấu ấn trong em là chuyến khảo sát thực tế tại Chùa Tôn Thạnh, nơi gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của danh nhân Nguyễn Đình Chiểu. Đây không chỉ là một địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa mà còn là nơi lưu giữ những dấu ấn về một giai đoạn quan trọng trong cuộc đời cụ Đồ Chiểu. Qua quá trình tìm hiểu, chúng em được biết Nguyễn Đình Chiểu từng sinh sống tại vùng đất Cần Giuộc trong giai đoạn từ năm 1859 đến năm 1862, tham gia dạy học, làm thuốc, sáng tác văn chương và gắn bó với nhân dân địa phương. Đặc biệt, tác phẩm Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc đã thể hiện sâu sắc tinh thần yêu nước, lòng căm thù giặc và sự trân trọng đối với những người nông dân nghĩa sĩ đã đứng lên bảo vệ quê hương.
Trong chuyến khảo sát, chúng em không chỉ được tìm hiểu về lịch sử hình thành, kiến trúc và những giá trị vật thể, phi vật thể của Chùa Tôn Thạnh mà còn được trực tiếp quan sát không gian – hệ sinh thái nhân văn của di tích, tìm hiểu những câu chuyện gắn với Nguyễn Đình Chiểu. Đặc biệt, qua trao đổi với thầy Thích Tắc Hòa, chúng em được nghe chia sẻ về quá trình xây dựng, kiến trúc, những câu chuyện lịch sử và các dấu ấn của cụ Đồ Chiểu tại ngôi chùa. Những thông tin được chia sẻ giúp chúng em hiểu rõ hơn về giá trị của di tích, đồng thời nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn những dấu tích lịch sử gắn với danh nhân văn hóa.
Tiếp nối hành trình tìm hiểu những dấu ấn của Nguyễn Đình Chiểu ở chùa Tôn Thạnh, nhóm chúng em có dịp đến thăm bà Châu Anh Phụng ở xã Cần Giuộc, tỉnh Tây Ninh. Chuyến đi bắt đầu từ TP. Hồ Chí Minh lúc 7 giờ 30 phút sáng ngày 28/10/2026. Sau khoảng một tiếng rưỡi di chuyển, đến khoảng 9 giờ, chúng em đã có mặt tại nhà cô Kim Anh người chăm sóc bà Châu Anh Phụng. Trước khi đến thăm, nhóm đã chuẩn bị một ít quà gửi tặng bà Châu Anh Phụng cùng cô Kim Anh người chăm sóc và đồng hành bên bà. Tuy món quà không lớn nhưng đó là tấm lòng và sự kính trọng mà chúng em muốn gửi đến bà và cô.
Trong buổi gặp gỡ, chúng em được biết bà Châu Anh Phụng năm nay đã 87 tuổi, hiện sinh sống trong hoàn cảnh neo đơn, bà sống một mình trong một căn trọ nhỏ ở xã Cần Giuộc, tỉnh Tây Ninh. Dù tuổi cao, bà vẫn dành sự quan tâm và tâm huyết đặc biệt đối với việc sưu tầm, nghiên cứu và lưu giữ những tư liệu liên quan đến danh nhân Nguyễn Đình Chiểu. Bên cạnh sự chăm sóc của cô Kim Anh, bà còn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ bữa ăn hàng ngày (thông qua cô Kim Anh) do một nhóm thầy giáo tại TP. Hồ Chí Minh vận động từ năm 2022 đến nay. Đây là một nghĩa cử đáng trân trọng, thể hiện sự quan tâm, sẻ chia đối với một người đã dành cả cuộc đời gìn giữ những giá trị lịch sử, văn hóa quý báu. Qua đó, em càng cảm nhận sâu sắc hơn bảo tồn di sản không chỉ ở lưu giữ tài liệu, hiện vật mà còn thể hiện qua tình người, sự quan tâm và trách nhiệm đối với những cá nhân đang âm thầm đóng góp cho di sản. Đằng sau những tư liệu được lưu giữ là cả một quá trình tìm kiếm, tích lũy và gìn giữ bằng sự kiên trì, tâm huyết. Điều đó giúp em nhận ra bảo tồn di sản không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn mà còn bắt nguồn từ tình yêu văn hóa – lịch sử và ý thức gìn giữ những giá trị tốt đẹp của mỗi cá nhân và toàn thể cộng đồng.
Sau buổi trò chuyện, cô Kim Anh đã thân tình mời nhóm dùng bữa cơm tại nhà cô. Bữa cơm tuy giản dị nhưng mang đến cho chúng em cảm giác ấm áp và gần gũi. Đối với em, đây không chỉ là một bữa ăn mà còn là sự đón tiếp chân thành, thể hiện tình cảm và sự quý mến mà cô dành cho các bạn sinh viên.
Nhóm chúng em rất xót xa khi đến phòng trọ bà Châu Anh Phụng tìm hiểu những tư liệu về Nguyễn Đình Chiểu mà bà đã sưu tầm và lưu giữ. Đây cũng là phần khiến em cảm kích nhất chuyến đi. Trong không gian lưu giữ nhiều hình ảnh, sách báo, tài liệu và những kỷ vật liên quan đến cụ Đồ Chiểu, chúng em được trực tiếp quan sát, tìm hiểu và lắng nghe bà chia sẻ về các tư liệu. Nhóm đã dành gần hai tiếng đồng hồ tìm hiểu những tài liệu ấy. Mỗi hình ảnh, bài viết hay kỷ vật đều giúp chúng em có thêm góc nhìn cụ thể hơn về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Đình Chiểu. Em nhận thấy những tư liệu này không đơn thuần là những tài liệu được lưu trữ mà còn chứa đựng công sức, tình cảm và tâm huyết và ký ức của người đã dành cả đời để gìn giữ.
Qua chuyến thăm, em càng ấn tượng hơn với những đóng góp thầm lặng của bà Châu Anh Phụng cả đời sưu tầm và lưu giữ tư liệu về Nguyễn Đình Chiểu. Nếu tại Chùa Tôn Thạnh, chúng em được tìm hiểu những dấu tích lịch sử gắn với cuộc đời cụ Đồ Chiểu thì tại nhà bà, chúng em lại có cơ hội tiếp cận những tư liệu giúp làm sáng tỏ và bổ sung thêm hiểu biết về cuộc đời, sự nghiệp của danh nhân.
Hai trải nghiệm tuy diễn ra ở hai địa điểm khác nhau nhưng lại có mối liên hệ chặt chẽ, cùng hướng đến mộtbài học về nhiệm vụ tìm hiểu, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử gắn với Nguyễn Đình Chiểu ở thế hệ trẻ chúng em.
Nhìn lại hai chuyến đi, em nhận thấy đây không phải là hai hoạt động khảo sát riêng lẻ mà là một hành trình học tập có sự tiếp nối. Chuyến khảo sát Chùa Tôn Thạnh giúp em tiếp cận những giá trị lịch sử, văn hóa thông qua một di tích cụ thể, hiểu hơn về những dấu ấn mà Nguyễn Đình Chiểu để lại trên vùng đất Cần Giuộc. Trong khi đó, chuyến thăm bà Châu Anh Phụng giúp em có cơ hội gặp gỡ một người cả đời sưu tầm, lưu giữ tư liệu về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu. Từ không gian di tích đến những tư liệu được gìn giữ trong một phòng nhà trọ, em nhận ra rằng di sản văn hóa không chỉ tồn tại trong những công trình, hiện vật mà còn được lưu truyền thông qua ký ức, câu chuyện và sự đóng góp của con người dù họ rất khó khăn.
Là một sinh viên ngành Quản lý hoạt động văn hóa xã hội, em nhận thấy những trải nghiệm thực tế như thế này có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình học tập và rèn luyện của bản thân. Những kiến thức được học trên giảng đường đã có cơ hội kết nối với thực tiễn, giúp em hiểu rõ hơn vai trò của người làm công tác văn hóa trong việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản. Đồng thời, chuyến đi cũng nhắc nhở em rằng mỗi người trẻ cần có ý thức tìm hiểu, trân trọng và góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp của lịch sử, văn hóa dân tộc. Bởi lẽ, gìn giữ di sản không chỉ là bảo vệ những gì thuộc về quá khứ mà còn là cách để những giá trị ấy tiếp tục được hiện diện và lan tỏa trong đời sống hôm nay.
Từ những điều được trực tiếp chứng kiến, em mong muốn bà Châu Anh Phụng sẽ nhận được nhiều hơn nữa sự quan tâm từ chính quyền địa phương, các cơ quan, tổ chức, đoàn thể và những nhà hảo tâm. Đặc biệt, cần có những hình thức hỗ trợ phù hợp nhằm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho bà trong giai đoạn tuổi cao, đồng thời quan tâm đến việc kiểm kê, bảo quản và có phương án lưu giữ lâu dài khối tư liệu quý giá về Nguyễn Đình Chiểu mà bà đã dành cả cuộc đời sưu tầm. Em hy vọng những chia sẻ từ chuyến thăm này sẽ góp phần lan tỏa câu chuyện về bà, để ngày càng có nhiều cá nhân, tổ chức biết đến, quan tâm và chung tay hỗ trợ. Bởi lẽ, gìn giữ di sản không chỉ là bảo vệ những tư liệu của quá khứ mà còn là trân trọng những con người đã dành cả cuộc đời để lưu giữ những giá trị ấy. Với tấm lọng trân trọng bà Châu Anh Phụng, nhân ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 lần đầu tiên em thiết tha đề nghị trao Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp bảo tồn Di sản Văn hóa Việt Nam cho bà Châu Anh Phụng!
Để có được những trải nghiệm và kiến thức quý báu từ hai chuyến đi thực tế, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến giảng viên học phần Lý luận Văn hóa – TS. Phạm Văn Luân đã tận tình hướng dẫn, hỗ trợ nhóm trong quá trình xây dựng và thực hiện đề tài, đồng thời tạo điều kiện để chúng em được trực tiếp tham gia khảo sát, tìm hiểu các giá trị văn hóa, lịch sử tại Chùa Tôn Thạnh và có cơ hội đến thăm bà Châu Anh Phụng.
Những định hướng, sự chỉ dẫn và kiến thức mà thầy truyền đạt không chỉ giúp chúng em hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập mà còn mở rộng nhận thức về ý nghĩa và trách nhiệm đối với sự nghiệp bảo tồn di sản văn hóa. Em xin trân trọng cảm ơn thầy Thích Tắc Hòa đã dành thời gian chia sẻ những câu chuyện, kiến thức và thông tin quý giá về Chùa Tôn Thạnh. Xin chân thành cảm ơn bà Châu Anh Phụng đã đón tiếp, chia sẻ những câu chuyện và giới thiệu các tư liệu quý giá về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu. Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn nhóm thầy giáo ở TP. Hồ Chí Minh đã hỗ trợ tài chính, cảm ơn cô Kim Anh vì sự đón tiếp chu đáo, thân tình và sự quan tâm, chăm sóc dành cho bà Châu Anh Phụng và cả nhóm trong suốt chuyến thăm.
Những tình cảm, sự hướng dẫn và chia sẻ ấy là điều mà em cùng các thành viên nhóm sinh viên chúng em luôn trân trọng và ghi nhớ. Hai chuyến đi đã khép lại nhưng những kiến thức, cảm xúc và bài học về tình yêu quê hương, sự trân trọng lịch sử cũng như trách nhiệm gìn giữ di sản văn hóa sẽ còn đọng lại trong em. Đây không chỉ là những kỷ niệm đẹp của thời sinh viên mà còn là hành trang quý giá trên con đường học tập, trưởng thành và theo đuổi lĩnh vực văn hóa trong tương lai.
Thúy Sang, 25DQL
