Ngày 17/6/2026, Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam phối hợp cùng Đại học Fulbright Việt Nam tổ chức tọa đàm khoa học trực tuyến với chủ đề “Phan Châu Trinh: Duy tân, thực học và hiện đại hóa xã hội Việt Nam”.
Đại biểu tha, dự Tọa đàm. Ảnh: STT Bến Tre
Chương trình nằm trong chuỗi nghiên cứu học thuật về Phan Châu Trinh, thu hút sự tham gia của các nhà nghiên cứu, giảng viên và những người quan tâm đến lịch sử tư tưởng Việt Nam.
TS. Nguyễn Nam phát biểu khai mạc Tọa đàm. Ảnh: STT Bến Tre
Phát biểu tại tọa đàm, các diễn giả tập trung làm rõ giá trị của tư tưởng duy tân và “thực học” của Phan Châu Trinh trong bối cảnh lịch sử đầu thế kỷ XX, đồng thời liên hệ với những vấn đề phát triển của xã hội Việt Nam hiện nay. Các tham luận cho thấy nhiều quan điểm của Phan Châu Trinh đến nay vẫn còn ý nghĩa thời sự, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục, khoa học công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.
Tham luận do TS. Phạm Văn Luân trình bày mở đầu Tọa đàm. Ảnh: STT Bến Tre
Mở đầu Tọa đàm, TS. Phạm Văn Luân trình bày tham luận “Hậu dân sinh – Ý tưởng phát triển kinh tế địa phương vượt thời đại của nhà yêu nước Phan Tây Hồ”. Tham luận phân tích tư tưởng “hậu dân sinh” của Phan Châu Trinh, nhấn mạnh vai trò của nâng cao đời sống nhân dân, phát triển kinh tế địa phương và xây dựng nền tảng xã hội vững chắc cho tiến trình canh tân đất nước.
TS. Phạm Văn Luân và ông Nguyễn Tộ Chi (trái) – hậu duệ ông Nguyễn Hiệt Chi.
Ảnh: STT Bến Tre
Tham vấn các hậu duệ 6 nhà sáng lập Công ty Liên Thành, diễn giả cho biết nhiều nội dung trong tư tưởng “hậu dân sinh” của Phan Châu Trinh vẫn có giá trị tham khảo đối với quá trình phát triển kinh tế – xã hội hiện nay. Trong bài tham luận của mình, nhóm tác giả Phạm Văm Luân, Nguyễn Lưu Bích Trâm đã công bố nhiều tư liệu mới về mối liên hệ giữa và Nguyễn Ái Quốc những năm 1910 – 1911
Slide trình bày của TS. Phạm Văn Luân. Ảnh: STT Bến Tre
Kết luận bài trình bày, TS. Phạm Văn Luân nhấn mạnh: Tư tưởng “hậu dân sinh” không chỉ nhằm phát triển kinh tế địa phương mà còn là công cụ “chấn dân khí”, nghĩa là làm thức tỉnh tinh thần tự lực, tự cường của người dân nhằm giúp nước nhà phát triển, độc lập khi dân trí được nâng cao. Tư tưởng đó rất phù hợp với định hướng phát triển kinh tế Đổi mới sáng tạo hiện nay…”
Slide trình bày của TS. Phạm Văn Luân. Ảnh: STT Bến Tre
Sau bài tham luận của TS. Phạm Văn Luân, nhà báo Huỳnh Văn Mỹ trình bày tham luận “Chi bằng học trong sách lược Duy Tân của Phan Châu Trinh dưới góc nhìn kinh tế”. Tham luận làm rõ quan điểm nổi tiếng “Chi bằng học” của Phan Châu Trinh, đồng thời phân tích vai trò của giáo dục trong nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy sự phát triển bền vững của quốc gia. Diễn giả cho rằng giáo dục không chỉ là con đường tiếp thu tri thức mà còn là động lực quan trọng để phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của xã hội.
Nhà báo Huỳnh Văn Mỹ trình bày tham luận. Ảnh: STT Bến Tre
Đáng chú ý, tham luận “Bản chất của Khoa học Kỹ thuật trong lộ trình hiện đại hóa: Một cuộc đối thoại giữa Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh” do TS. Chu Duy Ly trình bày từ góc nhìn so sánh giữa hai nhà yêu nước tiêu biểu đầu thế kỷ XX đã khẳng định, cả Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh đều nhận thức được vai trò của khoa học kỹ thuật
TS. Chu Duy Ly trình bày tham luận. Ảnh: STT Bến Tre
đối với sự phát triển đất nước, tuy nhiên mỗi người có cách tiếp cận khác nhau. Nếu Phan Bội Châu xem khoa học kỹ thuật như một công cụ phục vụ công cuộc giải phóng dân tộc thì Phan Châu Trinh đặc biệt nhấn mạnh xây dựng nền tảng tri thức, tư duy khoa học và cải cách giáo dục như những điều kiện tiên quyết cho sự phát triển lâu dài.
Slide trình bày của TS. Chu Duy Ly. Ảnh: STT Bến Tre
Các diễn giả đã dành thời gian trao đổi với đại biểu dự Tọa đàm về ý nghĩa của tư tưởng “thực học” trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI). Theo đó, tinh thần thực học không chỉ dừng lại ở tiếp thu kiến thức mà còn đề cao khả năng tư duy độc lập, tinh thần phản biện và năng lực hiểu biết bản chất của các vấn đề khoa học. Đây được xem là những yêu cầu quan trọng đối với nguồn nhân lực trong thời đại công nghệ hiện nay.
PGSTS. Ngô Văn Minh trao đổi tại Tọa đàm. Ảnh: STT Bến Tre
Kết thúc chương trình, các diễn giả nhận định, nhiều giá trị trong tư tưởng duy tân của Phan Châu Trinh vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với xã hội đương đại. Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, kết hợp giữa giáo dục STEM và giáo dục khai phóng được xem là một hướng tiếp cận cần thiết nhằm đào tạo những công dân có năng lực chuyên môn, tư duy độc lập và trách nhiệm xã hội. Tọa đàm không chỉ góp phần nhìn nhận lại giá trị lịch sử của tư tưởng Phan Châu Trinh mà còn mở ra nhiều gợi ý cho phát triển giáo dục, khoa học và công nghệ của Việt Nam trong thời đại số.
(CHBN, STT Bến Tre)