Sáng 28/10/2026, Tuần phim công nghệ Khung hình Tương lai (Future Frame Celebration Week) chính thức khai mạc tại Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh. Chương trình diễn ra từ ngày 27 đến 31/10, do Chi nhánh Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với các đơn vị đối tác tổ chức. Với chủ đề “Kể chuyện vượt ra ngoài khuôn hình”, tuần phim có các buổi chiếu phim, trải nghiệm thực tế ảo, trình chiếu 3D mapping và những cuộc gặp gỡ với các nhà làm phim, nghệ sĩ tại nhiều học viện, trường Đại học trên dịa bàn Thành phố.
Tại lễ khai mạc ở Trường Đại học Văn hóa, TS. Trịnh Đăng Khoa, Phó Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ về khả năng mở rộng trí tưởng tượng của công nghệ. Còn chiều sâu của tác phẩm, theo ông, vẫn phụ thuộc vào cách người sáng tạo suy nghĩ, cảm nhận và đưa trải nghiệm sống của mình vào tác phẩm.
Nhờ lời mời thân tình của TS. Phạm Văn Luân, giảng viên Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh, tôi có cơ hội tham dự sự kiện này.
Tại đây, tôi rất vui được gặp những chuyên gia giàu kinh nghiệm như Nataliya Velykanova người Ukraina, nữ đạo diễn phim với công nghệ 3D và thực tế ảo, và Michelle Couttolenc, kỹ sư hòa âm điện ảnh người Mexico. Cả Nataliya và Michelle đều có các buổi hướng dẫn chuyên môn trong ngày hôm ấy. Tôi có dịp tham dự buổi chia sẻ của Michelle.
Năm 2021, Michelle cùng ê-kíp Sound of Metal đoạt giải Oscar cho Âm thanh xuất sắc nhất! Tôi có cơ hội đặt câu hỏi trong buổi chia sẻ và trò chuyện riêng với chị ngay sau kết thúc sự kiện.
Hôm ấy, giữa tôi và giải Oscar chỉ cách một người là một người có tài và yêu nghề đã cùng đồng đội nhận giải thưởng ấy và giờ đây đang chia sẻ kinh nghiệm với những người tham dự tại TP. Hồ Chí Minh. Đó cũng là cảm hứng cho nhan đề bài viết này. Dĩ nhiên, hành trình của cả một nền điện ảnh đến với Oscar phức tạp hơn nhiều. Nhưng được trực tiếp đặt câu hỏi cho người đã đi qua hành trình ấy khiến con đường đó trở nên cụ thể hơn.
Trong phần trình bày, Michelle lấy tiếng bước chân làm ví dụ. Nhân vật trong cảnh phim có thể đi bốt, đi chân trần hoặc đi giày cao gót. Nhịp bước cũng quan trọng. Khi đã xác định cảnh phim cần những âm thanh nào và chúng xuất hiện theo thứ tự ra sao, người làm phim có thể dùng điện thoại để thu âm hoặc mô tả từng âm thanh trong yêu cầu gửi cho AI.
Một sinh viên trong hội trường hỏi: khi tạo âm thanh bằng AI, có cần làm riêng từng âm thanh – chẳng hạn giọng nói, tiếng cây cối, tiếng lá xào xạc, tiếng bước chân – hay có thể yêu cầu AI tạo tất cả cùng một lúc?
Michelle trả lời rất rõ ràng: cần tạo riêng từng âm thanh để sau đó có thể điều chỉnh âm lượng của từng phần một cách độc lập. Tôi thấy thú vị khi được tìm hiểu những chi tiết của công việc làm âm thanh cho phim, dù chỉ trong chốc lát. Đằng sau một cảnh phim mà chúng ta nghe thấy như một tổng thể liền mạch là công việc tỉ mỉ với nhiều thành phần riêng biệt.
Tôi hỏi Michelle rằng nếu một ngày nào đó một bộ phim được tạo ra hoàn toàn bằng trí tuệ nhân tạo đoạt Oscar, chị sẽ nghĩ gì và cảm thấy thế nào?
Michelle bắt đầu câu trả lời bằng quy định của giải thưởng. Theo cách chị giải thích tại buổi chia sẻ, AI có thể hỗ trợ công việc do con người thực hiện, còn một bộ phim được tạo hoàn toàn bằng AI hiện chưa đủ điều kiện tranh giải. Chị cũng nói rằng mình thích cách một số đạo diễn đang sử dụng AI và cho chúng tôi xem một ví dụ.
Trong ví dụ chị giới thiệu, các diễn viên đứng giữa trường quay, xung quanh là hàng trăm máy quay nhỏ hoạt động với sự hỗ trợ của AI. Hệ thống ghi lại cảnh diễn cùng lúc từ nhiều góc. Đạo diễn có thể xem lại cùng một khoảnh khắc từ những góc khác nhau mà không cần yêu cầu diễn viên diễn lại chỉ để thay đổi vị trí máy quay.
Điều khiến tôi chú ý là công việc của người quay phim và người dựng phim thay đổi ra sao. Khi một lần diễn được ghi lại từ nhiều phía, việc lựa chọn góc nhìn có thể tiếp tục ở khâu dựng. Diễn viên chỉ diễn một lần, nhưng mỗi góc máy lại mở ra một cách nhìn khác về lần diễn ấy. Công nghệ đem đến nhiều lựa chọn hơn, còn lựa chọn nào phục vụ tốt nhất cho câu chuyện vẫn do những người làm phim quyết định.
Trong hội trường có khá đông sinh viên, và tôi nghĩ những cuộc gặp như thế này trước hết rất có ích cho các bạn. Khi được tiếp xúc với người làm nghề ngay từ những năm tháng học tập, rồi có cơ hội làm việc bên cạnh họ, người trẻ có thể học bằng nhiều cách: đặt câu hỏi, quan sát cách họ làm việc, thử làm theo những kỹ thuật của họ và dần tìm ra cách làm của riêng mình.
Câu hỏi của các bạn sinh viên về việc tạo từng âm thanh cho thấy quá trình học ấy diễn ra cụ thể như thế nào. Một thắc mắc về thao tác nghề nghiệp, một lời giải thích dễ hiểu – và công việc phía sau màn ảnh đã trở nên rõ ràng hơn.
Sẽ xúc động biết bao nếu một ngày nào đó, tên một bộ phim do các nhà làm phim Việt Nam thực hiện được xướng lên khi công bố người chiến thắng tại lễ trao giải Oscar! Họ đã có nhiều điều: tài năng, trí tuệ và sự cần cù. Những cuộc gặp như Khung hình Tương lai đem đến cho thế hệ trẻ cơ hội học hỏi trực tiếp từ những người làm nghề bậc thầy được hỏi, được quan sát, được thử sức.
Chỉ trong một ngày, ta có thể thấy mình cách Oscar một người. Còn để trưởng thành trong nghề cần cả một quá trình. Nhưng ngay tại buổi gặp hôm ấy, các bạn sinh viên đã có thể nhìn thấy những bước đi cụ thể trên hành trình đó: một người làm nghề phân tích vấn đề như thế nào, chú ý đến những chi tiết nào và vì sao lại lựa chọn cách làm ấy???
Victoria (Minh Ngọc)
