Điện ảnh không đơn thuần là phương tiện giải trí mà còn là một hình thức truyền tải văn hóa, lịch sử, con người và những giá trị tinh thần của dân tộc.
Hành trình học tập không chỉ dừng lại ở việc tiếp thu những kiến thức lý thuyết về văn hóa, bản sắc dân tộc và các giá trị truyền thống, mà còn tạo điều kiện để sinh viên tìm hiểu, nghiên cứu và nhìn nhận văn hóa dưới nhiều góc độ khác nhau. Thông qua các buổi học, hoạt động thảo luận, nghiên cứu và quá trình tham gia các bài đánh giá học phần, sinh viên từng bước vận dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó hình thành tư duy và góc nhìn sâu sắc hơn về vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội.
Đặc biệt, sau quá trình học tập và tham gia vào Liên hoan phim ngắn sinh viên, sau khi vượt qua vòng loại kịch bản, nhóm có cơ hội tiếp tục mở rộng kiến thức thông qua buổi tập huấn chuyên đề “Sáng tạo từ bản sắc: Kể câu chuyện Việt Nam bằng điện ảnh”. Đây không chỉ là một hoạt động học tập bổ trợ mà còn là cơ hội để kết nối những kiến thức đã được tiếp thu trên giảng đường với thực tiễn sáng tạo nghệ thuật.
Buổi tập huấn với chủ đề “Sáng tạo từ bản sắc: Kể câu chuyện Việt Nam bằng điện ảnh” được tổ chức vào lúc 14 giờ 00, ngày 10/11/2026, tại Phòng Hội thảo, với sự chia sẻ của ông Dương Hải Đăng. Đây là dịp để nhóm và các bạn sinh viên tiếp tục mở rộng những kiến thức đã được tiếp thu trên giảng đường, đồng thời tiếp cận một phương thức mới trong việc khai thác, sáng tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa thông qua điện ảnh.
Trong dòng chảy phát triển của nghệ thuật đương đại, điện ảnh không đơn thuần là một phương tiện giải trí mà còn là công cụ lưu giữ ký ức, phản ánh đời sống và lan tỏa những giá trị văn hóa của mỗi dân tộc. Một bộ phim có sức ảnh hưởng không nhất thiết phải bắt đầu từ những câu chuyện lớn lao, mà đôi khi chỉ cần khai thác những điều bình dị, gần gũi trong đời sống thường nhật của con người Việt Nam.
Thông qua buổi tập huấn, người tham dự có cơ hội nhìn nhận sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa văn hóa và sáng tạo điện ảnh. Đặc biệt, ông Dương Hải Đăng đã đề cập đến ba yếu tố quan trọng góp phần tạo nên sức ảnh hưởng của một tác phẩm đối với người xem, bao gồm:
Vật chất – Thực hành – Ý nghĩa.
Đây không chỉ là ba yếu tố cấu thành nên chất liệu văn hóa trong điện ảnh mà còn là những khía cạnh giúp người làm phim khai thác câu chuyện một cách toàn diện, chân thực và có chiều sâu.
Vật chất là những yếu tố hữu hình có thể nhìn thấy và cảm nhận được thông qua hình ảnh điện ảnh như kiến trúc, trang phục, đạo cụ, cảnh quan, không gian sinh hoạt và các sản phẩm văn hóa truyền thống. Những chiếc áo dài, chiếc nón lá, mái đình, ngôi nhà cổ hay khung cảnh làng quê không chỉ tạo nên tính thẩm mỹ cho bộ phim mà còn góp phần nhận diện bản sắc văn hóa Việt Nam. Mỗi hình ảnh được lựa chọn và thể hiện đúng cách đều có thể trở thành một dấu ấn riêng trong lòng khán giả.
Thực hành là những hoạt động gắn liền với đời sống con người, bao gồm phong tục, tập quán, nghi lễ, nghề truyền thống, sinh hoạt cộng đồng và cách các thế hệ duy trì những giá trị văn hóa. Nếu vật chất cho người xem thấy được diện mạo của một nền văn hóa thì thực hành giúp họ hiểu văn hóa ấy tồn tại và vận động trong đời sống, làm cho người xem có trạng thái hưởng ứng tích cực sau khi đã được tiếp cận sản phẩm điện ảnh. Và hay hình ảnh những người nghệ nhân miệt mài bên khung dệt, những người dân cùng chuẩn bị cho một lễ hội truyền thống hay các thành viên trong gia đình duy trì phong tục ngày Tết đều có thể trở thành những chất liệu kể chuyện giàu cảm xúc.
Cuối cùng, ý nghĩa chính là chiều sâu tinh thần mà bộ phim muốn truyền tải. Đằng sau một hình ảnh đẹp hay một hoạt động văn hóa luôn tồn tại những giá trị cần được khám phá. Một bộ phim thực sự có sức ảnh hưởng không chỉ khiến người xem nhìn thấy, mà còn khiến họ suy nghĩ, cảm nhận, và thay đổi cách nhìn nhận về một vấn đề. Bởi một bộ phim có thể kết thúc trên màn ảnh, nhưng những cảm xúc, thông điệp và giá trị văn hóa mà nó truyền tải vẫn có thể tiếp tục sống trong lòng người xem.
Ba yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ và không thể tách rời. Vật chất tạo nên hình ảnh, thực hành thổi sức sống vào hình ảnh, còn ý nghĩa giúp câu chuyện để lại dấu ấn trong tâm trí người xem. Khi được kết hợp hài hòa, chúng sẽ góp phần tạo nên một tác phẩm vừa có giá trị nghệ thuật, vừa mang đậm chiều sâu văn hóa.
Điều đáng chú ý từ chủ đề tập huấn là cách nhìn nhận bản sắc văn hóa như một nguồn cảm hứng sáng tạo vô cùng phong phú. Việt Nam có sự đa dạng về cộng đồng dân tộc, phong tục, tín ngưỡng, lễ hội, làng nghề và các loại hình nghệ thuật truyền thống. Đây chính là kho tàng chất liệu quý giá để điện ảnh khai thác và giới thiệu đến công chúng trong nước cũng như quốc tế.
Đối với sinh viên ngành Quản lý văn hóa, nghệ thuật, buổi tập huấn còn mang đến một góc nhìn thiết thực về việc phát huy giá trị văn hóa thông qua các phương tiện truyền thông và nghệ thuật sáng tạo. Bảo tồn không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ những gì thuộc về quá khứ, mà còn cần tìm ra phương thức phù hợp để những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.
Sáng tạo từ bản sắc không phải là nhìn về quá khứ để tái hiện, mà là hiểu những giá trị của quá khứ để kể tiếp câu chuyện của hiện tại và tương lai.
Sinh viên: Lâm Huỳnh Minh Thư. Lớp 20.3
Khoa Quản lý văn hoá, nghệ thuật. Trường Đại học Văn Hoá TP. Hồ Chí Minh
