Từ nông sản đến tài sản sinh học: Nỗ lực đưa cây dừa trở thầy Cây Di sản Quốc gia
Trước giờ, khi nhắc đến cây dừa, trong đầu em chỉ hiện lên những hình ảnh rất quen thuộc: miền Tây sông nước, những hàng dừa nghiêng bóng, ly nước dừa mát lạnh giữa trưa nắng. Cây dừa đối với em vốn dĩ chỉ là một loại nông sản bình thường, gần gũi đến mức không ai đặt câu hỏi về giá trị thật sự của nó. Nhưng sau khi được TS. Phạm Văn Luân – Cố vấn Nhóm Sáng tạo Trẻ giới thiệu, em đã đọc và nghe phân tích về chiến lược của CocoTech, em nhận ra rằng có lẽ câu chuyện không nằm ở bản thân cây dừa, mà nằm ở cách con người nhìn nhận nó.
Danh thắng Đạo Dừa – Cồn Phụng trước 1975- Ảnh: TLSTT Bến Tre
Điều khiến em ấn tượng nhất không phải là những con số tăng trưởng hay kế hoạch IPO dài hạn, mà là sự thay đổi trong cách định nghĩa. Khi cây dừa được gọi là “tài sản sinh học đa tầng”, em cảm thấy như có một cánh cửa tư duy mới được mở ra. Thay vì chỉ xem dừa là 1 loại cây trồng lên để bán, mô hình này tiếp cận dừa như một hệ sinh thái có thể tạo ra nhiều tầng giá trị khác nhau: thực phẩm, vật liệu sinh học, tín chỉ carbon và cả giá trị xã hội. Tự nhiên em thấy một thứ vốn rất bình dị lại trở nên có chiều sâu hơn rất nhiều.
Phần phân biệt giữa “bền vững” và “tái sinh” cũng khiến em suy nghĩ khá lâu. Trước đây, em vẫn nghĩ bền vững là đủ tốt rồi. Nhưng “tái sinh” lại mang một ý nghĩa tích cực hơn: không chỉ hạn chế tổn hại mà còn chủ động làm cho hệ sinh thái và cộng đồng phát triển tốt hơn theo thời gian. Nó không chỉ là giữ nguyên trạng, mà là làm cho mọi thứ trở nên phong phú hơn. Điều đó nghe vừa hiện đại, vừa có gì đó rất gần với cách tự nhiên vận hành theo tư tưởng “thuận thiên”.
Dừa Bến Tre-Ảnh: TL
Mô hình 360O không phế thải cũng khiến em liên tưởng đến một vòng tròn khép kín, nơi không có thứ gì bị bỏ đi của “kinh tế tuần hoàn”. Trong tự nhiên, mọi thứ đều có vai trò của nó. Khi doanh nghiệp học cách vận hành theo logic ấy, em cảm thấy đây không chỉ là một chiến lược sản xuất thông minh, mà còn là một thái độ tôn trọng đối với môi trường. Điều đó chỉ ra: lợi nhuận và trách nhiệm không nhất thiết phải đối lập nhau.
Em cũng ấn tượng với việc đưa những giá trị như “từ bi” và “phụng sự” vào quản trị doanh nghiệp. Thoạt đầu nghe có vẻ hơi lý tưởng, nhưng khi nghĩ kỹ lại, nếu một doanh nghiệp thật sự đặt lợi ích của nông dân và cộng đồng vào trung tâm, thì niềm tin sẽ được xây dựng lâu dài hơn bất kỳ chiến dịch quảng bá nào. Có lẽ chính sự nhân văn ấy mới là nền tảng để phát triển bền vững thật sự.
Bên cạnh đó, ý tưởng đưa cây dừa trở thành “Cây Di sản Quốc gia” khiến em suy nghĩ nhiều. Khi nói đến di sản, người ta thường liên tưởng đến đình chùa, thành quách hay lễ hội truyền thống. Tuy nhiên, một loài cây gắn bó hàng trăm năm với đời sống văn hóa, tín ngưỡng và kinh tế của một vùng đất cũng hoàn toàn có thể được xem là di sản. Ở Bến Tre – “xứ dừa”, loài cây này không chỉ nuôi sống bao thế hệ mà còn đi vào thơ ca, âm nhạc, thậm chí gắn với những hiện tượng tín ngưỡng đặc biệt như Đạo Dừa. Tất cả những điều đó cho thấy dừa đã vượt ra khỏi phạm vi của một cây trồng thông thường để trở thành biểu tượng văn hóa.
Nếu được nhìn nhận đúng mức, cây dừa không chỉ là tài sản sinh học mà còn là tài sản ký ức, tài sản bản sắc của một vùng đất. Việc nâng tầm dừa thành “Cây Di sản Quốc gia” vì thế không đơn thuần mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là cách khẳng định giá trị văn hóa và tinh thần của nó trong đời sống người Việt.
Sau khi đọc xong, điều em suy nghĩ nhiều nhất không phải là tiềm năng lợi nhuận, mà là khả năng thay đổi cách nhìn. Nếu cây dừa có thể được tái định nghĩa như vậy, thì liệu cà phê, lúa gạo hay những loại cây trồng khác của Việt Nam cũng có thể được nhìn dưới một hệ quy chiếu mới? Có lẽ tương lai của nông nghiệp không chỉ nằm ở sản lượng, mà nằm ở tư duy và văn hóa. Và đôi khi, chỉ cần thay đổi cách nhìn, giá trị vốn đã ở đó sẽ tự nhiên được nhìn thấy rõ ràng hơn.
Bảo Ngọc, STT Bến Tre
