Người ta thường bảo sân khấu là một giấc mơ lộng lẫy nhưng vô hình. Khi tấm màn nhung khép lại, khi ánh đèn hào nhoáng vụt tắt và tiếng vỗ tay của khán giả chìm dần vào thinh lặng, điều còn lại duy nhất phía sau hậu trường chính là sự trăn trở của người làm nghệ thuật và lòng biết ơn vô hạn đối với những bậc tiền nhân đã khai phá ra con đường ấy. Dưới góc độ của Lý luận văn hóa, nghệ thuật sân khấu không đơn thuần là một hình thái giải trí, mà là một hệ thống giá trị tinh thần, một di sản văn hóa phi vật thể liên tục được tái sáng tạo qua các thời kỳ. Nghệ thuật ấy không tự nhiên sinh ra, cũng không thể trường tồn nếu tách rời cái gốc cội nguồn. Giữa dòng chảy gấp gáp của thời đại số, nơi các giá trị giải trí thay đổi từng ngày, Lễ Giỗ tổ ngành Sân khấu chính là chiếc mỏ neo tâm linh, níu giữ tâm hồn của những người làm nghề quay về với bản thể nguyên sơ nhất của cái Đẹp, cái Tâm và lòng Thành.
Việc thực hiện bài cảm nhận này không đơn thuần là một bài tập thu hoạch cá nhân hay một lời ghi chép cảm xúc bộc phát, mà xuất phát từ chính yêu cầu nhận thức của học phần Lý luận văn hóa. Môn học đã đặt ra cho chúng tôi yêu cầu không chỉ dừng lại ở việc tiếp thu các khái niệm, quy luật hay triết lý văn hóa trên sách vở, mà phải biết vận dụng góc nhìn lý luận đó để soi chiếu, phân tích và cảm nhận các hiện tượng văn hóa thực tiễn đang diễn ra xung quanh. Lễ Giỗ tổ ngành Sân khấu sáng nay chính là một mẫu hình thực tiễn sinh động nhất, nơi các nguyên lý về chủ thể văn hóa, chức năng trao truyền di sản và bản chất thẩm mỹ của nghệ thuật được hiện hữu một cách trọn vẹn. Bài viết này ra đời như một nhịp cầu nối liền giữa lý thuyết được giảng dạy trên bục giảng và thực tế tổ chức, quản lý văn hóa ngoài đời thực.
Vào lúc 9h30 sáng nay, ngày 21/09/2026, tại Hội trường C, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM (số 51 Quốc Hương, phường An Khánh, TP.HCM), Khoa Quản lý Văn hóa Nghệ thuật đã long trọng tổ chức Chương trình Lễ kỷ niệm Ngày Sân khấu Việt Nam và Lễ Giỗ tổ truyền thống. Không gian Hội trường C sáng nay như khoác lên mình một tấm áo mới, vừa mang sắc màu trang nghiêm của nghi lễ truyền thống, vừa đong đầy hơi thở ấm áp và gần gũi của một gia đình lớn. Sự kiện không chỉ đơn thuần là một hoạt động thường niên nằm trong kế hoạch đào tạo, mà đối với mỗi sinh viên chúng tôi, đó là một không gian thực hành văn hóa sống động, nơi lý thuyết trên giảng đường hòa quyện trọn vẹn với cảm xúc và niềm tự hào nghề nghiệp.
Ngay từ sớm trước giờ khai mạc, không gian Hội trường C đã rộn ràng tiếng cười nói xen lẫn sự tất bật chuẩn bị dưới sự hướng dẫn chỉ đạo sát sao và tận tình từ các thầy cô trong Ban chủ nhiệm Khoa cùng dàn giảng viên cố vấn. Mùi hương trầm nồng ấm tỏa ra nhẹ nhàng, quyện cùng sắc đỏ và sắc vàng tươi thắm của những lẵng hoa chúc mừng. Bàn thờ Tam vị Thánh Tổ được bài trí vô cùng tỉ mỉ và chỉn chu với mâm ngũ quả đầy đặn, xôi gà, ly rượu cúng cùng những nén hương trầm nghi ngút khói. Nhìn những giọt mồ hôi lăn trên má của các bạn sinh viên trong ban tổ chức, nhìn sự chăm chút từng chi tiết nhỏ của các thầy cô, tôi cảm nhận được rất rõ ràng quy luật của Lý luận văn hóa: văn hóa chỉ thực sự sống khi con người đóng vai trò là chủ thể sáng tạo và thực hành. Lòng thành kính không nằm ở những điều phô trương, mà hiện hữu ngay trong từng hành động lặng lẽ, tận tụy chuẩn bị cho ngày bấm nút bắt đầu.
Đúng 9h30, chương trình chính thức diễn ra với những tiết mục văn nghệ chào mừng mang đậm dấu ấn riêng của sinh viên Khoa Quản lý Văn hóa Nghệ thuật. Trên sân khấu Hội trường C, từng điệu múa, từng lời ca, từng nét diễn xuất đều bừng lên ngọn lửa đam mê hừng hực của tuổi trẻ. Khi tiếng trống khai lễ vang lên trầm hùng, cả hội trường đồng loạt đứng dậy. Khoảnh khắc các thầy cô giáo, những người vừa là nhà quản lý, người truyền mảng kiến thức tri thức, vừa là những nghệ sĩ gạo cội đầy tâm huyết cùng bước lên dâng nén tâm hương, cúi đầu trước Bàn thờ Tổ, tôi nhận ra một biểu hiện sinh động của chức năng trao truyền và tiếp nối giá trị văn hóa giữa các thế hệ.
Là một sinh viên đang trưởng thành dưới mái nhà Khoa Quản lý Văn hóa Nghệ thuật và được tiếp cận với bộ môn Lý luận văn hóa, góc nhìn của tôi trong buổi lễ sáng nay không chỉ dừng lại ở sự xúc động của một người thưởng thức hay một người đứng trên sân khấu biểu diễn. Học phần Lý luận văn hóa đã dạy chúng tôi rằng nghệ thuật là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, mang tính thẩm mỹ, tính giáo dục và tính nhân văn sâu sắc. Chúng tôi, những người học ngành quản lý văn hóa nghệ thuật, mang trong mình một sứ mệnh đặc biệt: những người đứng sau ánh đèn. Chúng tôi học cách thấu hiểu cấu trúc của một tác phẩm, vận dụng các quy luật vận động của văn hóa để vận hành, tổ chức, bảo tồn và đưa những giá trị nghệ thuật ấy đến gần hơn với công chúng.
Nhìn ngọn lửa hương trầm cháy đỏ trên bàn thờ Tổ, tôi thấu hiểu sâu sắc bài học lý luận rằng nghệ thuật nếu thiếu đi Tâm và Đạo thì chỉ là vệt sáng thoáng qua. Người làm quản lý nghệ thuật nếu không có cái tâm trong sáng, không hiểu được quy luật sáng tạo nghệ thuật cũng như sự nhọc nhằn của người nghệ sĩ, thì mọi chương trình hay dự án được tạo ra cũng chỉ là những vỏ bọc vô hồn. Giữ gìn lòng thành với Tổ nghiệp, giữ đạo đức làm nghề và bảo tồn cái gốc văn hóa dân tộc chính là kim chỉ nam giúp chúng tôi không bị lạc lối giữa những cám dỗ hay áp lực thương mại hóa của thời đại.
Càng ngẫm nghĩ về khoảnh khắc bước ra khỏi Hội trường C sáng nay, tôi càng nhận ra buổi lễ không dừng lại ở một lời nhắc nhở về quá khứ, mà chính là một sự đúc kết lý luận thực tiễn hướng về tương lai. Nghề làm nghệ thuật và quản lý nghệ thuật vốn đầy chông gai, đòi hỏi sự hy sinh thầm lặng phía sau màn nhung. Nhưng chính ngọn lửa từ bàn thờ Tổ, cùng ánh mắt tin tưởng của thầy cô và sự đồng điệu của bạn bè sáng nay, đã biến những lý thuyết văn hóa khô khan trên trang sách trở thành nguồn năng lượng sống động cho những ngày tháng rèn luyện sắp tới. Chúng tôi hiểu rằng, mỗi bài học trên giảng đường, mỗi dự án thực hành lớn nhỏ hay mỗi lần bước lên sân khấu đều là một mảnh ghép nhỏ trong hành trình bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc.
Hương trầm rồi sẽ tan, những đóa hoa rồi sẽ khép lại, nhưng dư âm và bài học về lòng biết ơn sẽ còn đọng lại mãi trong hành trang của mỗi sinh viên Khoa Quản lý Văn hóa Nghệ thuật. Buổi lễ sáng nay đã thắp sáng trong tôi một niềm tin mãnh liệt rằng chỉ cần giữ trọn lòng thành và tình yêu tha thiết với nghề, ngọn lửa nghệ thuật sân khấu Việt Nam sẽ luôn được tiếp nối, rực rỡ và không bao giờ tắt. Dù mai này có đi đến đâu hay đảm nhận bất kỳ vai trò nào trong bộ máy quản lý văn hóa, tinh thần của ngày Giỗ tổ sáng nay vẫn sẽ là ngọn hải đăng soi đường cho từng bước chân sáng tạo và cống hiến của chúng tôi.
Để có được một chương trình Lễ Giỗ tổ truyền thống đong đầy cảm xúc và giàu giá trị thực tiễn sáng nay, em xin được gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến Ban Giám hiệu Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, Ban chủ nhiệm Khoa Quản lý Văn hóa Nghệ thuật cùng toàn thể quý thầy cô giáo.
Em xin trân trọng tri ân Tiến sĩ Phạm Văn Luân, giảng viên phụ trách bộ môn Lý luận văn hóa, thầy đã truyền dạy cho chúng em nền tảng tri thức lý luận sâu sắc, mở ra tầm nhìn khoa học và định hướng để em hoàn thành bài thu hoạch tính thực tiễn này. Đặc biệt, em xin gửi lời tri ân sâu sắc đến Cô Vũ Thị Phương (Trưởng khoa), Thầy Hoàng Duẩn (Phó Trưởng khoa) cùng Cô Hoàng Thị Nhung (Giảng viên cố vấn), những người thầy người cô đã luôn tâm huyết chỉ dẫn, định hướng và dìu dắt từng bước đi cho sinh viên chúng em trong quá trình học tập cũng như tạo dựng nên một không gian lễ hội vô cùng trọn vẹn tại Hội trường C. Cảm ơn thầy cô đã không chỉ truyền dạy kiến thức trên bục giảng, mà còn tận tụy thắp lên niềm tin và ngọn lửa yêu nghề cho thế hệ sinh viên chúng em. Xin cảm ơn Ban tổ chức và các bạn sinh viên đã thầm lặng cống hiến để tạo nên một ngày lễ trọn vẹn, để lại dư âm đẹp đẽ và bài học nghề nghiệp vô giá trong lòng mỗi người tham dự.
Trịnh Ngọc Thùy Như, Lớp: 20.1
Trường: Đại học Văn hóa TP.HCM
Khoa: Quản lý Văn hóa, nghệ thuật
