Thành phố Hồ Chí Minh có quần thể 46 Cây Di sản Việt Nam với số lượng loài nhiều nhất Việt Nam

Sáng 11/09/2026, Thảo Cầm Viên Sài Gòn (TCVSG) tổ chức Lễ công bố Quần thể 46 cây Di sản Việt Nam với tổng số 18loài vừa được công nhận ngày 28/8/2026. Sự kiện đánh dấu cột mốc quan trọng trong hành trình gìn giữ và phát huy các giá trị tự nhiên, lịch sử gắn liền với không gian xanh lâu đời bậc nhất TP.HCM: Lần đầu tiên Việt Nam có cây Cao su được công nhận là cây Di sản, quẩn thể cây Di sản có số lượng loài kỷ lục – 18 loài, cao nhất trong số các quần thể cây Di sản đã được công nhận,có quần thể hàng ngàn cây nhưng chỉ tập trung một vài loài.

Tháng 12 năm 2024, TCVSG đã có 8 cây cổ thụ được vinh danh là cây Di sản Việt Nam với sự kết nối, hỗ trợ ban đầu của nhóm Nghiên cứu cây Di sản, trường ĐH Văn hóa TP.Hồ Chí Minh. Với 46 cây tiếp tục được công nhận đợt này bao gồm cả Cây Cao su Di sản đầu tiên tại Việt Nam, tổng số Cây Di sản tại TCVSG đã nâng lên thành 54 cây cùng với 1 cây Di sản tại trường ĐH Thể dục thể thao, trên địa bàn TP.HCM (cũ) có 55 cây Di sản, đưa TP.Hồ Chí Minh hiện nay thuộc nhóm các tỉnh, thành phố có số lượng cây Di sản nhiều nhất miền Nam.

Cây Da (Ficus microcarpa L.f., thuộc họ Dâu tằm – Moraceae). Đã tồn tại hơn 250 năm, gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Thủ Đức cũng như các giai đoạn phát triển của Trường ĐH Thể dục Thể thao TP.HCM (phường Linh Trung, thành phố Thủ Đức – cũ). Cây Da Trường ĐH Thể dục Thể thao TP.Hồ Chí Minh là 1 cụm cây cổ thụ đặc biệt được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam vào tháng 8/2025.

Người giữ “hồn” Cây Di sản ở tuổi 96

Đáng chú ý tại sự kiện là sự hiện diện của GS.TSKH – Anh hùng Đa dạng sinh học ASEAN Đặng Huy Huỳnh – Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE), Chủ tịch Hội đồng Cây Di sản Việt Nam. Ở tuổi 96, ông vẫn từ Hà Nội bay vào TP.HCM để trao Quyết định công nhận.

GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh là nhà khoa học đầu ngành với hơn 60 năm cống hiến cho ngành động vật học và bảo tồn hệ sinh thái. Ông là người Việt Nam đầu tiên được vinh danh là Anh hùng Đa dạng sinh học ASEAN (2017), đồng thời là người đặt nền móng và dẫn dắt phong trào bảo tồn Cây Di sản trên toàn quốc.

Dù lịch trình bận rộn, GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh vẫn dành thời gian trao đổi, chia sẻ với TS. Phạm Văn Luân (Trưởng nhóm Nghiên cứu Du lịch, Trường ĐH Văn hóa TP.HCM, Cố vấn nhóm Nghiên cứu Cây Di sản) về tình cảm của Giáo sư với Bến Tre, với cây Dừa và quá trình tiếp cận vây Di sản của Bến Tre… Giáo sư vẫn nhớ Bến Tre là tỉnh sớm nhất tiếp cận VACNE, tháng 6/2002 Hội Sinh viên trường CĐSP Bến Tre do Chủ tịch Hội Phạm Văn Luân đã ra Hà Nội nhận Giải thưởng Môi trường và 8 năm sau – Khi Sáng kiến bảo tồn “Cây Di sản Việt Nam” được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam phát động ngày 18/3/2010 nhân năm mở đầu Thập kỷ Đa dạng Sinh học do Liên hợp quốc khởi xướng.

Chủ tịch Hội SV trường CĐSP Bến Tre Phạm Văn Luân (Bìa phải ảnh trái) nhận Giải thưởng Môi trường. Ảnh: Tư liệu STT Bến Tre

Đây là sáng kiến quan trọng góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ cảnh quan môi trường, cải thiện đời sống người dân, đặc biệt là mở ra những hướng hoạt động mới trong lĩnh vực quản lý tài nguyên và ứng phó biến đổi khí hậu. Bến Tre là tỉnh sớm nhất tiếp cận sáng kiến bảo tồn “Cây Di sản Việt Nam”, 4 năm sau – năm 2014 tỉnh Bến Tre có cây Bạch Mai là cây Di sản đầu tiên… Dịp này TS. Phạm Văn Luân, Cố vấn Nhóm Nghiên cứu Cây Di sản và nhóm Sáng tạo Trẻ Bến Tre đã báo cáo GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh về quần thể cây Di sản ở Đình Phú Tự, (nay thuộc phường Phú Khương) đã có 3 cây Di sản (hai cây Khế và cây Thị sẽ được công bô là cây Di sản vào ngày 15/9/2026); Đặc biệt cây Bạch Mai được công nhận “THIÊN NIÊN CỔ MỘC” – Cây Bạch Mai cổ thụ trên 300 năm tuổi trong khuôn viên Đình Phú Tự gồm 10 thân phụ, hiện mỗi thân có chu vi từ 75cm đến 130cm, phát triển từ cùng một gốc sau quá trình tái sinh tự nhiên đạt giá trị Kỷ lục Việt Nam.

Sự kiện quan trọng này sẽ được diễn ra vào ngày 15/9/2026,đánh dấu cây Kỷ lục sinh trưởng tự nhiên đầu tiên ở các tỉnh Tây Nam Bộ, GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh rất phấn khởi và đánh giá cao công sức, tâm huyết của Đảng bộ và nhân dân phường Phú Khương đã tiếp nối truyền thống gìn giữ, chăm sóc cây cổ thụ – cây Di sản để có được thành tựu như ngày hôm nay.

Tinh thần làm việc của GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh khiến nhiều người nể phục: sau khi nhận cuốn sách mới về TP.HCM từ nhóm tác giả, ông đã đọc liền một mạch 200 trang và gọi điện cảm ơn, đánh giá cao những giá trị tri thức mới mà cuốn sách mang lại.

Cây Di sản – nơi bảo tồn ” chứng nhân sống” đô thị Sài Gòn

Qua nhiều thế hệ, những hàng cây cổ thụ với thân lớn, tán rộng vươn cao đã trở thành một phần ký ức không thể tách rời của người dân TP.HCM. Cây cổ thụ không chỉ có giá trị về sinh học, môi trường hay cảnh quan, mà còn lưu giữ chiều dài lịch sử và câu chuyện của bao thế hệ từng dừng chân dưới bóng mát.

Đoàn Chuyên gia cây Di sản và Đại biểu viếng Thần cây tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn. Ảnh: LVB và STT Bến Tre

Sự kiện vinh danh 54 Cây Di sản cũng đặt ra thách thức lớn về trách nhiệm chăm sóc, bảo tồn đa dạng sinh học, “lá phổi xanh”của Thành phố lâu dài. Theo đại diện TCV Sài Gòn, theo dõi định kỳ tình trạng sinh trưởng và bảo vệ môi trường sống cho quần thể cây Di sản trong TCV Sài Gòn sẽ được ưu tiên hàng đầu để các “nhân chứng sống” này tiếp tục xanh tươi cùng sự phát triển của Thành phố.

Nhân dịp vào TP. Hồ Chí Minh dự lễ công bố Cây Di sản ở TCV Sài Gòn, ông Nguyễn Danh Trường,Tổng Thư ký VACNE, Thư ký Hội đồng cây Di sản Việt Nam đã dành thời gian trao đổi, hướng dẫn TS. Phạm Văn Luân, Cố vấn Nhóm Nghiên cứu Cây Di sản và nhóm Sáng tạo Trẻ Bến Tre về việc bổ sung, hoàn tất thủ tục hồ sơ đăng ký Cây Di sản cho cây Măng Cụt, Farm Stay Nguyễn Gia, ấp Thanh Tân, xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long và cây Gừa tại Bình Mỹ, TP.HCM.

Ông Nguyễn Thanh Vũ – Chủ Farm Stay Nguyễn Gia (bên trái ảnh bìa trái) và TS.Phạm Văn Luân, ông Nguyễn Trí hậu duệ Trương Vĩnh Ký (bên phải ảnh bìa phải) khảo sát 2 trong 7 cây Măng Cụt trên trăm tuổi và Khảo cứu bia mộ người trồng cây Măng Cụt trên trăm tuổi trong vườn Farm Stay Nguyễn Gia. Ảnh: STT Bến Tre

Được biết trong đợt nộp Hồ sơ đăng ký cây Di sản tháng 8/2026, Nhóm Nghiên cứu Cây Di sản, trường ĐH Văn hóa TP.Hồ Chí Minh và nhóm Sáng tạo Trẻ Bến Tre đã hỗ trợ cộng đồng xây dựng 4 bộ hồ sơ với 12 cây cổ thụ có tiềm năng là cây Di sản (9 cây ở Vĩnh Long; 2 cây ở Đồng Nai – Bình Phước cũ và 1 cây ở TP.HCM), theo kết quả có 2 bộ hồ sơ được thông qua với 4 cây cổ thụ được ông nhận, còn 2 bộ hồ sơ với 8 cây cổ thụ được chuyển sang tháng 9/2026.

Một số hình ảnh bên lề sự kiện:

GS. Shimizu Masaaki,ĐH Osaka, Nhật Bản trong chuyến khảo sát cây Gừa, xã Bình Mỹ, TP.HCM.