Sông – dòng chảy của nước và con người – trải lòng cùngGiáo sư Chung Hoàng Chương
Khi lắng nghe podcast về sông nước Việt Nam cùng những chia sẻ của giáo sư Chung Hoàng Chương trong hành trình ông dành gần như cả đời để nghiên cứu sông Mekong, các con sông lớn ở Việt Nam và đời sống, kinh tế của những cộng đồng cư dân sống dọc theo các dòng sông, người nghe có thể cảm nhận được một mạch suy tư xuyên suốt về mối quan hệ giữa con người, cuộc sống thương hồ và sông nước.
Nguồn ảnh: Sáng tạo Trẻ
Mở đầu podcast, giáo sư bắt đầu câu chuyện từ những sự thật nhỏ xoay quanh cà phê – một thức uống quen thuộc – để rồi từ đó dẫn dắt người nghe trở về tuổi thơ rất đặc biệt của ông, cũng như những năm tháng du học… khi ông có cơ hội trải nghiệm nhiều nền văn hóa khác nhau. Chính từ những trải nghiệm ấy, giáo sư đã hình thành những đúc kết sâu sắc về con người và về những thành phố ông từng sinh sống, nơi mà hầu hết đều gắn liền với nước, với sông hồ. Điều này cũng lý giải vì sao, khi trở về Việt Nam, ông dành nhiều tâm huyết nghiên cứu hệ thống sông ngòi chằng chịt của quê hương.
Nguồn ảnh: Sáng tạo Trẻ
Trong suốt buổi chia sẻ, với giọng nói từ tốn và gần gũi, giáo sư Chung Hoàng Chương đã kể lại những phát hiện của mình về sự gắn bó mật thiết giữa con người và các dòng sông chảy khắp Việt Nam. Có lẽ vì sông nước đã trở thành một phần quá đỗi quen thuộc trong đời sống của người dân, đặc biệt là cư dân vùng đồng bằng sông Cửu Long, nên con người hiếm khi đặt ra câu hỏi: “Nếu một ngày không còn nước nữa thì sao?”. Chính những câu hỏi tưởng chừng nhỏ nhặt ấy lại thể hiện rõ tình yêu và sự trăn trở của giáo sư đối với công việc nghiên cứu sông ngòi cũng như đời sống của con người vùng ven sông nước.
Nguồn: Sáng tạo Trẻ
Bên cạnh đó, giáo sư còn đề cập đến các nền văn minh cổ xưa, cho rằng di sản còn lại của hầu hết những nền văn minh ấy đều mang dấu ấn của nước. Không chỉ là yếu tố hình thành, nước còn góp phần lưu giữ và phục dựng những giá trị còn sót lại của các nền văn minh trong quá khứ. Ngay trong cách gọi “nước Việt Nam”, nước đã hiện diện như một phần không thể tách rời của căn tính dân tộc. Từ những chia sẻ ấy, người nghe có thể nhận ra sự gần gũi sâu sắc nhưng cũng đầy âm thầm của nước trong đời sống con người — một nguồn cội quan trọng nhưng chưa được nhìn nhận và đánh giá đúng mức.
Giáo sư cũng không quên nhắc đến những không gian văn hóa đặc trưng của vùng sông nước như chợ nổi, miếu nổi hay làng nổi — những mô hình hoàn toàn có tiềm năng khai thác tương tự như Venice. Tuy nhiên, hiện nay nhiều khu vực như vậy đang dần bị mai một do tác động của các đập thủy điện thượng nguồn, biến đổi khí hậu và việc khai thác tài nguyên quá mức. Dẫu vậy, ông cũng chia sẻ rằng đã có những chương trình khai thác và bảo tồn hợp lý hơn, góp phần làm chậm lại quá trình sụt lún của đồng bằng.
Nguồn: Sáng tạo Trẻ
Ở một khía cạnh khác, giáo sư còn trải lòng về những khó khăn của tuổi tác khi đã về già, nhưng những trở ngại ấy không ngăn cản ông tiếp tục theo đuổi nghiên cứu và niềm đam mê khám phá. Ông vẫn tìm thấy những niềm vui giản dị và sự linh động trong cuộc sống ở Việt Nam, qua đó cân bằng giữa thời gian dành cho gia đình và học thuật, đây là một tinh thần sống và làm việc đáng để thế hệ trẻ học hỏi. Ngoài quan tâm đến sông nước và cuộc sống thương hồ giáo sư Chung Hoàng Chương còn dành thời gian tìm hiểu các danh nhân văn hóa, nhân vật lịch sử ỏ Bến Tre như nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu, bác học Trương Vĩnh Ký, ông đạo Dừa…
Nguồn: Sáng tạo Trẻ
Có lẽ, điều đọng lại sâu sắc nhất sau podcast chính là cách giáo sư nhìn nhận nước không chỉ như một yếu tố tự nhiên, mà như một phần căn tính của con người và văn hóa Việt Nam. Từ những nền văn minh cổ xưa cho đến hiện tại, nước luôn hiện diện một cách âm thầm nhưng bền bỉ trong lịch sử và đời sống. Chính sự âm thầm ấy khiến con người dễ quên đi giá trị của nước, cho đến khi đứng trước nguy cơ mất mát. Podcast vì thế không chỉ kể câu chuyện về sông Mekong hay những dòng sông lớn, mà còn gợi mở những suy ngẫm sâu sắc về việc con người cần học cách trân trọng và gìn giữ nguồn cội của chính mình…
Nguồn: Sáng tạo Trẻ
Bảo Ngọc- STT Bến Tre
