TOẠ ĐÀM QUỐC TẾ VỀ TƯ LIỆU CỔ TRONG CỘNG GÓC NHÌN TỪ SINH VIÊN NGÀNH QUẢN LÝ VĂN HOÁ TRONG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ CỘNG ĐỒNG
Sáng ngày 25/11/2025, Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật (QLVH, NT) – trường Đại học Văn hóa thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Tọa đàm khoa học Quốc tế: “Tư liệu cổ trong cộng đồng – sự quan tâm của học giả nước ngoài và bài học cho công tác đào tạo chuyên ngành quản lý văn hóa ở trường Đại học Văn hóa thành phố Hồ Chí Minh” trực tiếp tại Hội trường C – cơ sở 1, số 51, đường Quốc Hương, phường An Khánh, thành phố Hồ Chí Minh với sự tham giá của trên 120 đại biểu đến từ Hoa Kỳ, Huế, Cà Mau, Đồng Tháp, Vĩnh Long (Bến Tre cũ)… và trực tuyến qua các đầu cầu tại Nhật Bản, Canada, Pháp, Bỉ, Thái Lan, Liên bang Nga, Hàn Quốc… và nhiều tỉnh thành ở Việt Nam như Thái Nguyên, Hà Nội, Bến Tre, Vĩnh Long… Bằng hai hình thức tổ chức, đặc biệt có sự tham gia của hơn 150 học viên sau ĐH, sinh viên các trường ĐH Osaka, ĐH Văn hóa thành phố Hồ Chí Minh Tọa đàmkhông chỉ là một diễn đàn học thuật mà còn là “một lớp học” đặc biệt dành cho giới trẻ với sự tham gia của các nhà khoa học trong nước và quốc tế, các nhà nghiên cứu, giảng viên, học viên sau ĐH, sinh viên… thể hiện tinh thần cởi mở và sự quan tâm sâu sắc đối với lĩnh vực tư liệu cổ và di sản văn hóa.
Hình 1: Các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên trong và ngoài nước trước khi kết thúc Tọa dàm
Nguồn: Ban tổ chức Tọa đàm – ngày 25/11/2025
Chương trình diễn ra trang trọng với hoạt động chụp ảnh lưu niệm, giới thiệu chủ trì – thư ký tọa đàm và đại biểu ở các điểm cầu. Ban Chủ tọa gồm: đại diện Nhà trường có TS. Trịnh Đăng Khoa – Chủ tịch Hội đồng Trường, Bí thư Đảng ủy trình bày lời khai mạc nhằm khẳng định ý nghĩa khoa học của chủ đề và tầm quan trọng của việc nghiên cứu tư liệu cổ trong bối cảnh đào tạo ngành Quản lý văn hóa hiện nay. Tiếp theo TS. Vũ Thị Phương – trưởng Khoa QLVH, NT báo cáo đề dẫn, định hướng các nội dung trọng tâm và gợi mở các vấn đề học thuật cần thảo luận trong toàn chương trình; TS. Phạm Văn Luân – giảng viên Khoa QLVH, NT – Trưởng nhóm Nghiên cứu Du lịch trường Đại học Văn hóa thành phố Hồ Chí Minh là thành viên Ban Chủ tọa, cùng điều hành tọa đàm với GS. Shimizu Masaaki trực tuyến ở đầu cầu ĐH Osaka.
Hình 2: Ban Chủ tọa ở đầu cầu Tp. Hồ Chí Minh: TS. Trịnh Đăng Khoa (giữa), TS. Vũ Thị Phương và TS. Phạm Văn Luân (bìa trái)
Nguồn: Trần Thanh Toàn – Ngày 25/11/2025
Phần trình bày tham luận diễn ra sôi nổi với sự tham gia của các học giả đến từ Việt Nam, Nhật Bản và Canada. Các tham luận đề cập nhiều chủ đề chuyên sâu như bí mật chữ Nôm trong nhà thờ họ Lê; đóng góp của Trương Vĩnh Ký trong giai đoạn đầu giảng dạy tiếng An Nam tại Pháp; quyền sở hữu cộng đồng đối với tài liệu cổ ở góc nhìn UNESCO và pháp luật Việt Nam; giá trị tự truyện – nhật ký của Trương Vĩnh Ký; quá trình biên soạn giáo trình tiếng Việt tại Pháp; và việc giáo dục văn hóa thông qua di sản Hán Nôm từ trường hợp Thiên Hậu Cổ Miếu. Mỗi tham luận mang đến một cách tiếp cận khác nhau nhưng cùng hướng đến việc làm sáng tỏ vai trò của tư liệu cổ trong nghiên cứu và thực tiễn văn hóa.
Hình 3: Bài chia sẻ của học giả Matsuoka Reina từ đầu cầu ĐH Osaka (ảnh chụp qua màn hình) là bài chia sẻ cực kỳ ấn tượng về tinh thần khoa học và trình độ tiếng Việt xuất sắc.
Nguồn: BTC TĐ – Ngày 25/11/2025
Có may mắn được tham gia Tọa đàm từ những ngày đầu, em nhận ra sức hút của chủ đề Tọa đàm và có những cảm nhận ban đầu xin được chia sẻ thay lời tri ân đến quý thầy cô, các bên liên quan đã tổ chức một sự kiện lần đầu tiên em tham gia với nhiều ấn tượng sâu sắc…
Hình 4: Sinh viên Trần Thanh Toàn và TS. Phạm Văn Luân tại tọa đàm
Nguồn: Trần Thanh Toàn – Ngày 25/11/2025
Em tên là Trần Thanh Toàn – sinh viên năm 3 thuộc Khoa QLVH, NT rất vinh dự khi được tham gia buổi tọa đàm với sự giới thiệu và hướng dẫn đến từ TS. Phạm Văn Luân và TS. Nguyễn Hồ Phong – giảng viên Khoa QLVH, NT và đóng góp bài tham luận được đăng trong kỷ yếu của tọa đàm. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến 02 thầy và ban tổ chức. Với những phần trình bày rất sôi nổi của các tác giả tham luận tại tọa đàm, em đang là sinh viên ngành quản lý văn hóa có hai điều tâm đắc nhất về chủ đề tài liệu cổ trong cộng đồng như sau:
Hình 5: Quý đại biểu, nhà nghiên cứu, sinh viên… tại hội trường
Nguồn: Trần Thanh Toàn – Ngày 25/11/2025
Thứ nhất, tài liệu cổ trong cộng đồng cần được vật lý hóa để bảo đảm sự hiện diện hữu hình của di sản trong đời sống hiện nay đến từ phần chia sẻ đầy tâm huyết của PGS. TS Nguyễn Mạnh Hùng – nguyên hiệu trưởng trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Việt Nam học.
Hình 6: PGSTS. Nguyễn Mạnh Hùng và TS. Phạm Văn Luân sau Tọa đàm
Nguồn: Hoàng Nhung – Ngày 25/11/2025
Em hiểu rằng những sắc phong, gia phả thư tịch Hán Nôm, bia ký hay các bản chép tay truyền đời chỉ thực sự phát huy giá trị khi được giữ gìn dưới dạng vật thể cụ thể, có thể cầm nắm, đo đếm, trưng bày và kiểm chứng. Việc vật lý hóa này không chỉ giúp tài liệu thoát khỏi nguy cơ thất lạc, mối mọt hay biến dạng theo thời gian, mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm kê, phân loại, lập hồ sơ khoa học và bảo quản theo tiêu chuẩn, đặc biệt là tính biểu tượng hấp dẫn giới trẻ chúng em về với thế giới cổ xưa qua tư liệu cổ mà các hình thức phi vật lý đều kông thể thay thế! Khi tài liệu cổ được đảm bảo hình thái vật chất ổn định, cộng đồng mới có nền tảng để tiếp tục các bước số hóa, diễn giải, truyền thông và khai thác giá trị văn hóa – giáo dục của chúng một cách bài bản. Đối với người trẻ như em, di sản vật thể hóa như vậy sẽ trở thành chứng tích sống động thu hút nhiều người hơn, kết nối hiện tại với lịch sử, giúp mỗi thế hệ cảm nhận được chiều sâu truyền thống qua những bằng chứng cụ thể và chân thực.
Hình 7: Từ Huế đến với Tọa đàm, Nhà nghiên cứu VHDG Nguyễn Thế giới thiệu tà liệu cổ trong cộng đồng
Nguồn: BTC TĐ – Ngày 25/11/2025
Hình 8: Tư liệu cổ trong cộng đồng 574 năm
Nguồn: Trần Thanh Toàn – Ngày 25/11/2025
Thứ hai, khi lắng nghe phần trình bày của TS. Bùi Thu Hằng (Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP. HCM), em đặc biệt chú ý đến chia sẻ của cô về việc sang thăm các bảo tàng ở nước ngoài và bất ngờ khi nhìn thấy rất nhiều tài liệu cổ của Việt Nam được lưu giữ tại Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ… Sự bất ngờ này với em không chỉ gợi lên niềm tự hào mà còn đặt ra một nỗi trăn trở lớn đối với những người làm công tác Quản lý văn hóa. Với góc nhìn của một sinh viên ngành Quản lý văn hóa, điều này cho thấy bài toán quản lý, bảo tồn và chủ động gìn giữ tài liệu cổ trong nước vẫn còn nhiều hạn chế. Việc nhiều tư liệu quý của Việt Nam đang nằm ở các thiết chế văn hóa nước ngoài phản ánh phần nào sự đứt gãy trong nhận thức cộng đồng, sự thiếu hụt nhân lực chuyên môn và những khoảng trống trong cơ chế pháp lý liên quan đến quyền sở hữu, bảo quản và lưu truyền di sản tư liệu. Từ góc độ đào tạo, em nhận thấy đây là lời nhắc nhở mạnh mẽ thế hệ sinh viên hôm nay cần trang bị nền tảng kiến thức vững vàng, kỹ năng chuyên môn chuẩn mực và một tinh thần trách nhiệm cao hơn để có thể tham gia vào công tác bảo vệ di sản ngay từ sớm và đặc biệt là sự dẫn dắt, trao truyền của các bậc lão thành. Bởi nếu không nhận thức rõ giá trị và không hành động kịp thời, những tài liệu cổ gắn với ký ức lịch sử dân tộc rất dễ tiếp tục rời xa khỏi chính mảnh đất sinh ra chúng, khiến công cuộc bảo tồn sau này càng thêm khó khăn.
Hình 9: TS. Trịnh Đăng Khoa chia sẻ kiến thức với sinh viên Trần Thanh Toàn sau khi diễn ra Tọa đàm
Nguồn: Trần Thanh Toàn – Ngày 25/11/2025
Từ những chia sẻ sâu sắc của các nhà nghiên cứu tại tọa đàm, em càng nhận thấy rõ rằng tư liệu cổ trong cộng đồng không chỉ là di sản của quá khứ mà còn là nguồn lực quan trọng nuôi dưỡng bản lĩnh văn hóa của dân tộc trong hiện tại và tương lai. Mỗi tham luận, mỗi câu chuyện được nêu ra đã mở ra cho người trẻ như em một góc nhìn toàn diện hơn về trách nhiệm bảo tồn ký ức lịch sử, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Tọa đàm không chỉ củng cố kiến thức chuyên môn mà còn khơi dậy niềm trân trọng đối với di sản cũng như ý thức gìn giữ những giá trị vốn đã hun đúc qua nhiều thế hệ. Với sinh viên ngành Quản lý văn hóa, em thấy rằng đây là cơ hội quý để thấu hiểu rằng công tác bảo tồn không chỉ nằm ở tri thức học thuật, mà còn bắt đầu từ thái độ, sự cẩn trọng và lòng yêu văn hóa dân tộc. Những bài học thu nhận được từ Tọa đàm sẽ trở thành hành trang giúp em và các bạn tiếp tục theo đuổi con đường nghề nghiệp, góp phần gìn giữ và phát huy di sản văn hóa trong cộng đồng một cách bền vững và có trách nhiệm.
Sinh viên: Trần Thanh Toàn
