Lễ Giỗ Tổ ngành Sân khấu tại Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật – Trường Đại học Văn hóa TP.HCM: Gìn giữ truyền thống, tiếp nối đam mê

Trong dòng chảy của văn hóa dân tộc, mỗi ngành nghề đều có những giá trị truyền thống được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Đối với nghệ thuật sân khấu, truyền thống ấy không chỉ nằm trong những làn điệu, vai diễn hay tác phẩm nghệ thuật, mà còn được thể hiện qua sự tri ân đối với những bậc tiền nhân đã đặt nền móng cho nghề. Vì vậy, khi được tham dự Lễ Giỗ Tổ ngành Sân Khấu sáng ngày 21/9/2026 do Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật – Trường Đại học Văn hóa TP.HCM tổ chức, tôi không chỉ cảm nhận đây là một hoạt động nghi lễ mang tính nghề nghiệp, mà còn là dịp để những người đang học tập và làm nghề nhìn lại cội nguồn, cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của nghề mình theo đuổi.

Điều đầu tiên tôi cảm nhận được khi tham gia chương trình là sự hiện diện rất rõ của ý thức về nguồn cội. Việc giảng viên, sinh viên, nghệ sĩ và các thế hệ cựu sinh viên cùng dâng hương tưởng nhớ Tổ nghiệp tạo nên một không gian mà ở đó, khoảng cách giữa người đi trước và người hôm nay dường như được thu hẹp lại. Nếu nhìn từ lý luận văn hóa, đây chính là quá trình duy trì ký ức cộng đồng. Những người trẻ có thể chưa trực tiếp biết về các thế hệ nghệ sĩ đi trước, nhưng thông qua nghi lễ, câu chuyện và sự tưởng niệm, họ được đặt vào một dòng chảy nghề nghiệp có lịch sử và có sự tiếp nối. Tôi cho rằng đây cũng là giá trị quan trọng của việc thực hành truyền thống. Truyền thống nếu chỉ được nhắc đến trong sách vở thì rất dễ trở thành một khái niệm xa lạ với thế hệ trẻ. Nhưng khi sinh viên trực tiếp tham gia dâng hương, chứng kiến nghi lễ và cùng các thế hệ trong khoa tưởng nhớ Tổ nghiệp, truyền thống trở thành một trải nghiệm cụ thể. Lúc đó, văn hóa không còn là kiến thức nằm bên ngoài con người mà trở thành điều được cảm nhận và thực hành trong đời sống. Từ đây, tôi thấy rõ hơn khái niệm chủ thể văn hóa. Văn hóa không phải là một thực thể bất động được lưu giữ ở đâu đó, mà được tạo nên và duy trì bởi chính con người. Trong Lễ Giỗ Tổ, sinh viên không chỉ là người tham dự mà còn là một phần của quá trình tiếp nối. Giảng viên, nghệ sĩ, cựu sinh viên và sinh viên cùng xuất hiện trong một không gian đã tạo nên sự kết nối giữa nhiều thế hệ. Mỗi thế hệ có vai trò khác nhau, nhưng cùng góp phần duy trì một giá trị chung của cộng đồng nghề nghiệp.

Một điều khiến tôi đặc biệt ấn tượng là mối quan hệ giữa bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Qua chương trình, tôi nhận ra rằng bảo tồn truyền thống không có nghĩa là chỉ giữ nguyên một nghi thức của quá khứ. Điều quan trọng hơn là làm cho truyền thống tiếp tục có ý nghĩa đối với con người trong hiện tại. Việc Khoa duy trì Lễ Giỗ Tổ qua nhiều năm cho thấy một giá trị truyền thống có thể được đặt trong môi trường giáo dục hiện đại mà vẫn giữ được ý nghĩa cốt lõi. Chính sự tiếp nối ấy giúp truyền thống không bị tách khỏi đời sống mà tiếp tục được thế hệ trẻ tiếp nhận. Bên cạnh việc tưởng nhớ Tổ nghiệp, tôi đặc biệt chú ý đến ý nghĩa tri ân thầy cô và những người đã truyền nghề. Nếu Tổ nghiệp đại diện cho nguồn cội của nghề sân khấu thì người thầy có thể được xem là cầu nối đưa những giá trị ấy đến với thế hệ hôm nay. Vì vậy, việc kết hợp tri ân Tổ nghiệp với tri ân thầy cô tạo nên một mạch liên kết rất rõ: từ tiền nhân – người thầy – người học – thế hệ kế tiếp. Nhìn theo hướng này, Lễ Giỗ Tổ không chỉ nhắc nhở sinh viên nhớ về nguồn gốc của sân khấu mà còn giúp hình thành ý thức về đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và “tôn sư trọng đạo”.

Hơn thế nữa, với một môi trường đào tạo văn hóa – nghệ thuật, tôi cho rằng giá trị của chương trình còn nằm ở giáo dục đạo đức và ý thức nghề nghiệp. Người làm văn hóa không chỉ cần kiến thức và kỹ năng chuyên môn mà còn cần thái độ ứng xử với nghề, với cộng đồng và với những giá trị mà mình được kế thừa. Khi sinh viên được tiếp xúc với truyền thống nghề nghiệp ngay trong quá trình học tập, việc giáo dục ấy trở nên tự nhiên hơn. Người học không chỉ được hỏi “mình sẽ làm nghề gì?” mà còn có cơ hội suy nghĩ về câu hỏi “mình sẽ làm nghề đó như thế nào và mình có trách nhiệm gì với nghề?”.

Từ góc nhìn của một sinh viên ngành Tổ chức, dàn dựng chương trình văn hóa nghệ thuật và đã được tiếp cận bộ môn Lý luận văn hóa, tôi nhận thấy đây chính là điểm kết nối rõ nhất giữa lý luận và thực tiễn văn hóa. Những khái niệm như truyền thống, di sản, chủ thể văn hóa, bảo tồn, phát huy hay giáo dục văn hóa khi học trên lớp có thể khá trừu tượng. Nhưng qua một hoạt động cụ thể như Lễ Giỗ Tổ, tôi có thể nhìn thấy những khái niệm ấy đang vận động trong đời sống. Một nghi lễ có thể đồng thời thực hiện nhiều chức năng: tưởng niệm, kết nối cộng đồng, giáo dục thế hệ trẻ và duy trì bản sắc của một cộng đồng nghề nghiệp. Tôi cũng nhận ra rằng giá trị của một hoạt động văn hóa không chỉ nằm ở quy mô hay hình thức tổ chức, mà còn nằm ở những giá trị tinh thần mà nó tạo ra cho người tham dự. Sau buổi lễ, điều còn lại trong tôi không chỉ là hình ảnh của một nghi thức trang trọng, mà là cảm giác mình đang được kết nối với những người đã đi trước và với những người sẽ tiếp tục nghề sau mình. Chính cảm giác ấy làm cho khái niệm “truyền thống” trở nên gần gũi và có ý nghĩa hơn. Lễ Giỗ Tổ ngành Sân khấu còn cho thấy văn hóa luôn cần sự tiếp nối. Một thế hệ không thể tạo dựng toàn bộ giá trị văn hóa từ đầu, mà luôn tiếp nhận những gì thế hệ trước để lại, sau đó tiếp tục sáng tạo và trao truyền cho thế hệ sau. Vì thế, người trẻ vừa là người thụ hưởng di sản, vừa có khả năng trở thành chủ thể bảo tồn và phát huy di sản. Đây cũng là trách nhiệm mà tôi cảm nhận rõ hơn sau khi tham dự chương trình.

Đối với tôi, Lễ Giỗ Tổ ngành Sân khấu vì vậy không chỉ là một ngày để tưởng nhớ Tổ nghiệp. Đó còn là một bài học thực tế về cách văn hóa được duy trì bằng ký ức, nghi lễ, cộng đồng và con người. Từ một hoạt động tưởng như thuộc về truyền thống, tôi nhìn thấy trong đó cả quá trình giáo dục, trao truyền và tái tạo các giá trị văn hóa trong đời sống hiện đại. Có lẽ điều ý nghĩa nhất mà tôi nhận được sau chương trình là sự thay đổi trong cách nhìn về truyền thống. Truyền thống không phải là điều chỉ thuộc về quá khứ, mà là một dòng chảy được tạo nên từ quá khứ, được thực hành trong hiện tại và được trao gửi cho tương lai. Và với những người trẻ đang học tập trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật, việc hiểu, trân trọng và tiếp tục dòng chảy ấy cũng chính là một phần trách nhiệm đối với nghề và đối với văn hóa dân tộc.

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, quý thầy cô Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật đã tạo điều kiện để tôi có cơ hội tham gia và trải nghiệm một chương trình Giỗ Tổ đầy ý nghĩa. Tôi đặc biệt trân trọng cảm ơn TS. Phạm Văn Luân, giảng viên học phần Lý luận Văn hóa, đã truyền đạt những kiến thức bổ ích, giúp tôi có thêm góc nhìn sâu sắc hơn về những giá trị văn hóa được lưu giữ và trao truyền qua thời gian. Tôi cũng xin cảm ơn Ban Tổ chức, các nghệ sĩ, giảng viên và các bạn sinh viên đã cùng góp sức tạo nên một không gian trang nghiêm, ấm áp và giàu cảm xúc. Qua chương trình, tôi không chỉ được trang bị thêm nhiều kiến thức, kinh nghiệm mà còn hiểu hơn về ý nghĩa của việc tưởng nhớ, tri ân những người đi trước, nhận thức rõ hơn trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc tiếp nhận, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống.

Sinh viên Trần Thị Như Quỳnh, Lớp 20.3|
Trường Đại học Văn hóa TP.HCM
Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật

Tài liệu tham khảo:

Phạm Ngọc Trung (Chủ biên) (2012), Giáo trình Lý luận văn hóa, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

Thùy Trang (22/09/2026), Trường ĐH Văn hóa TP.HCM tổ chức Ngày truyền thống Sân khấu Việt Nam, https://baovanhoa.vn/van-hoa/truong-dh-van-hoa-tphcm-to-chuc-ngay-truyen-thong-san-khau-viet-nam-267585.html, 22/09/2026.