CẢM NHẬN TỪ HÀNH TRÌNH 35 NĂM CỦA NHIẾP ẢNH GIA KỲ CỰUNICOLAS CORNET
Buổi tọa đàm “Khi nhiếp ảnh trở thành tư liệu văn hóa – Cảm nhận từ hành trình 35 năm của Nicolas Cornet” diễn ra chiều ngày 11 tháng 12 năm 2025 tại Trung tâm EFEO (Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp) đã để lại trong tôi một ấn tượng sâu sắc, mở ra một góc nhìn sâu sắc về vai trò của nhiếp ảnh trong việc kiến tạo và bảo tồn giá trị di sản văn hóa. Thông qua những chia sẻ và tác phẩm của Nicolas Cornet, tôi đã có cơ hội nhận thức rõ hơn cách mà hình ảnh có thể vượt qua giới hạn của nghệ thuật thị giác để trở thành tư liệu sống động về con người, không gian và tinh thần văn hóa Việt Nam qua thời gian.
Nhiếp ảnh gia Nicolas Cornet chuẩn bị bắt đầu vào buổi tọa đàm
Trong quá trình học tập môn Lý luận Văn hóa, tôi nhận ra rằng văn hóa không chỉ tồn tại trong sách vở, lý thuyết hay các khái niệm trừu tượng, mà hiện diện rất rõ trong đời sống thường ngày của con người. Văn hóa có thể được nhìn thấy qua không gian sống, cách sinh hoạt, kiến trúc, thói quen và cả nhịp sống của một cộng đồng. Từ góc nhìn đó, hành trình 35 năm gắn bó với Việt Nam của nhiếp ảnh gia kỳ cựu – Nicolas Cornet đã giúp tôi hiểu rõ hơn vai trò của nhiếp ảnh khi trở thành một hình thức lưu giữ và phản ánh văn hóa một cách trực quan, sinh động và bền vững theo thời gian.
Trong suốt hơn 35 năm làm việc và sáng tác tại Việt Nam (Tính từ lần đặt chân đến Việt Nam vào năm 1987 đến nay), Nicolas Cornet đã ghi lại những hình ảnh rất gần gũi với đời sống thường nhật của người Việt như nhà ở truyền thống, phố xá, ngõ hẻm, quán xá và sinh hoạt của người dân. Những bức ảnh của ông không mang tính phô diễn nghệ thuật quá rõ ràng, mà tập trung thể hiện đúng thực tế cuộc sống. Chính sự mộc mạc ấy lại tạo nên giá trị lâu dài cho tác phẩm, bởi nó phản ánh chân thật không gian văn hóa của từng giai đoạn lịch sử.
Qua từng khung hình, có thể thấy rõ sự biến đổi của xã hội Việt Nam dưới tác động của đô thị hóa và hiện đại hóa. Nhiều không gian sống quen thuộc đang dần bị thay thế bởi những công trình mới. Nếu không được ghi lại kịp thời, những giá trị văn hóa gắn liền với chúng sẽ dễ dàng bị lãng quên. Trong trường hợp này, các tác phẩm nhiếp ảnh của Nicolas Cornet đã vượt qua vai trò của nghệ thuật thị giác thông thường để trở thành tư liệu văn hóa, giúp lưu giữ những hình ảnh mang tính lịch sử và cộng đồng.
Nhiếp ảnh gia Nicolas Cornet (bìa trái) tại buổi tọa đàm
Tiếp cận từ góc nhìn Lý luận Văn hóa, có thể thấy nhiếp ảnh là một hình thức biểu đạt văn hóa. Mỗi bức ảnh không chỉ phản ánh cảnh vật, sự kiện mà còn thể hiện mối quan hệ giữa con người với không gian sống của họ. Qua đó, văn hóa được thể hiện như một chỉnh thể sống động, gắn liền với đời sống xã hội, chứ không tách rời hay tồn tại độc lập. Những tác phẩm của Nicolas Cornet vì vậy có giá trị nghiên cứu và tham khảo ch những ai quan tâm tìm hiểu đời sống văn hóa Việt Nam qua nhiều thời kỳ.
Nhiếp ảnh gia Nicolas Cornet và tác phẩm của mình
Là một sinh viên ngành văn hóa đã từng học môn Lý luận Văn hóa do thầy Phạm Văn Luân giảng dạy, tôi nhận thức rõ hơn rằng văn hóa không phải là điều xa vời, mà nằm ngay trong những sinh hoạt rất đời thường. Qua bài học của thầy, và những sựkiện học thuật mà thầy kết nối tôi tham gia dù môn hõ đã kết thúc, tôi hiểu rằng văn hóa luôn vận động, biến đổi và chịu tác động từ bối cảnh xã hội, luôn là trường học lớn cho tôi và tất cả mọi người. Điều này được thể hiện rất rõ trong hành trình 35 năm của Nicolas Cornet khi ông ghi lại sự thay đổi của không gian sống và đời sống người Việt qua từng giai đoạn bằng hình ảnh.
Từ đó, tôi rút ra bài học cho bản thân về vai trò của người học văn hóa đối với các hoạt động quan sát, ghi nhận và lưu giữ các giá trị văn hóa xung quanh mình. Dù bằng nhiếp ảnh, tư liệu hình ảnh hay các hình thức ghi chép khác, mỗi cá nhân đều có thể góp phần bảo tồn văn hóa nếu có ý thức và trách nhiệm. Hành trình của Nicolas Cornet đã giúp tôi hiểu rằng việc gìn giữ văn hóa không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao, mà có thể bắt đầu từ việc trân trọng và lưu giữ những khoảnh khắc đời sống bình dị nhất xung quan ta…
Giao lưu cùng Nhiếp ảnh gia Nicolas Cornet sau buổi tọa đàm
Qua hành trình 35 năm gắn bó với Việt Nam của nhiếp ảnh gia kỳ cựu Nicolas Cornet, có thể khẳng định rằng nhiếp ảnh không chỉ là nghệ thuật mà còn là tư liệu văn hóa có giá trị lâu dài. Những bức ảnh của ông đã góp phần lưu giữ hình ảnh chân thực về đời sống và không gian văn hóa Việt Nam trong bối cảnh xã hội không ngừng biến đổi. Từ góc nhìn của môn Lý luận Văn hóa, tôi nhận ra rằng, quá trình rong ruổi khắp Việt Nam 35 năm qua và ống kinh máy ảnh đã minh chứng rõ ràng – văn hóa luôn tồn tại trong đời sống thường nhật và cần được trân trọng, bảo tồn cho các thế hệ sau.
TS. Phạm Văn Luân và SV Huỳnh Tâm Như (phải) – lần đầu tiên tham dự sự kiện của EFEO
Huỳnh Tâm Như, Lớp ĐH QLVH 19, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM
