
Gắn bó với không gian lịch sử – văn hóa của Chùa Tôn Thạnh, cây Phượng vỹ cổ thụ Chùa Tôn Thạnh, ấp Thanh Ba, xã Mỹ Lộc, tỉnh Tây Ninh vừa được Hội đồng Cây Di sản Việt Nam xét duyệt, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí công nhận Cây Di sản Việt Nam. Đây là dấu mốc có ý nghĩa trong công tác bảo tồn thiên nhiên, đồng thời góp phần gìn giữ những giá trị lịch sử, văn hóa gắn với ngôi chùa cổ – Di tích Quốc gia và vùng đất Cần Giuộc.
Ngày 12/11/2026, Hội đồng Cây Di sản Việt Nam thuộc Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã tổ chức họp, xét duyệt hồ sơ đề nghị công nhận cây Phượng vĩ tại Chùa Tôn Thạnh, ấp Thanh Ba, xã Mỹ Lộc, tỉnh Tây Ninh. Qua quá trình xem xét, Hội đồng kết luận cây Phượng đã đạt đầy đủ các tiêu chí để được công nhận là Cây Di sản Việt Nam theo Công văn số 191/HMTg ngày 12/11/2026.

TS. Phạm Văn Luân và thầy Thích Tắc Hòa quản sự Chùa Tôn Thạnh (trái) bên cây Phượng vỹ trong ngày đầu tiên bàn chuyên xây dựng Hồ sơ cây Di sản cho chùa Tôn Thạnh, 5/2026. Nguồn: Nhóm Nghiên cứu cây Di sản, 2026.
Theo hồ sơ đăng ký do nhóm Sinh viên khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, trường ĐH Văn hóa TP. Hồ Chí Minh khởi thảo dưới sự hướng dẫn của TS. Phạm văn Luân, cây Phượng vỹ Chùa Tôn Thạnh có tên khoa học Delonix regia (Bojer ex Hook.) Raf., thuộc họ Đậu (Fabaceae), với tuổi đời được xác định trên 100 năm. Cây có chu vi thân khoảng 4 m, chiều cao ước tính từ 12 – 15 m, tán rộng khoảng 16 m. Thân cây có độ nghiêng nhẹ về phía bên phải theo hướng từ cổng chùa đi vào, hệ thống cành nhánh phát triển với 6 nhánh lớn và khoảng 30 nhánh nhỏ. Qua khảo sát thực tế, cây hiện vẫn sinh trưởng xanh tốt, không ghi nhận tình trạng sâu bệnh.

Nhóm Sinh viên khảo sát cây Phượng vỹ Chùa Tôn Thạnh, 9/2026
Nguồn ảnh: Nhóm Nghiên cứu cây Di sản, 2026.
Biên bản khảo sát và xác định tuổi cây được lập ngày 21/9/2026 tại Chùa Tôn Thạnh, với sự tham gia của đại diện nhà chùa, chuyên gia và nhóm nghiên cứu. Đoàn khảo sát có ThS. Trương Mai Hồng, chuyên gia về sinh lý cây rừng; TS. Phạm Văn Luân, Trưởng nhóm nghiên cứu Du lịch, giảng viên Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh; TS. Huỳnh Quán Chi, Trường Đại học Tiền Giang; NCS. Hứa Trọng Ân, Trường Đại học Văn Hiến cùng các thành viên là sinh viên Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh. Quá trình khảo sát chia ra 2 giai đoạn, giai đoạn đầu các Chuyên gia làm việc với nhà chùa thống nhất chủ trương, định hướng, nhà chùa hoàn toàn ủng hộ và thống nhất xây dựng hồ sơ cây Di sản đối với cây Phương Vỹ. Giai đoạn 2 do nhóm 4 Sinh viên – SV Thái Thị Thúy Sang làm trưởng nhóm trực tiếp khảo sát thực đia tập trung ghi nhận đặc điểm hình thái, kích thước, tình trạng sinh trưởng, nguồn gốc và những giá trị lịch sử – văn hóa của cây trong không gian di tích.

Nhóm Chuyên gia và Sư thầy Thích Tắc Hòa khảo sát cây Phượng vỹ Chùa Tôn Thạnh, 5/2026
Nguồn ảnh: Nhóm Nghiên cứu cây Di sản, 2026.
Một trong những điểm đặc biệt của cây Phượng vỹ Chùa Tôn Thạnh là câu chuyện về quá trình tồn tại và tiếp nối qua nhiều thế hệ. Theo lời kể của thầy Thích Tắc Hòa, quản sự Chùa Tôn Thạnh, cây Phượng hiện nay là nhánh con phát triển từ cây Phượng mẹ sau khi cây mẹ đã chết. Từ nhánh cây ấy, một cây Phượng mới tiếp tục sinh trưởng, phát triển và duy trì sự hiện diện của loài Phượng trong khuôn viên ngôi chùa. Câu chuyện này không chỉ phản ánh sức sống và khả năng tái sinh của thiên nhiên mà còn có ý nghĩa về sự tiếp nối, gìn giữ những dấu ấn cảnh quan gắn bó với Chùa Tôn Thạnh qua thời gian.

Nguồn: Nhóm Nghiên cứu cây Di sản, 2026..
Bên cạnh đó, thầy Thích Tắc Hòa còn chia sẻ về quá trình chăm sóc và bảo vệ cây trong suốt thời gian qua. Theo lời thầy, có lần sau khi tỉa cành, cây xuất hiện vết nứt khiến thầy lo ngại thân cây có thể bị nghiêng và đổ. Vì vậy, thầy đã cho xây dựng trụ bê tông để nâng đỡ thân cây. Tuy nhiên, theo thời gian, cây tiếp tục phát triển và thân ngày càng nghiêng hơn nên nhà chùa phải bổ sung các trụ sắt để gia cố. Đến nay, cây đã được nâng đỡ qua nhiều giai đoạn bằng những vật liệu khác nhau. Những việc làm ấy không chỉ thể hiện sự quan tâm, chăm sóc của thầy mà còn cho thấy tình cảm và trách nhiệm của nhà chùa trong việc bảo vệ một cây cổ thụ gắn bó lâu năm với không gian di tích.

Nguồn: Nhóm Nghiên cứu cây Di sản, 2026.
Không chỉ có ý nghĩa về cảnh quan, cây Phượng vỹ còn có những đóng góp cho hệ sinh thái trong khuôn viên Chùa Tôn Thạnh. Tán cây rộng tạo bóng mát, góp phần điều hòa không gian và duy trì môi trường xanh. Hệ thống thân, cành và tán cây tạo nơi trú ngụ cho chim chóc, côn trùng và một số loài sinh vật nhỏ. Lá cây rụng theo thời gian phân hủy, bổ sung chất hữu cơ cho đất, góp phần duy trì sự cân bằng của môi trường tự nhiên. Đặc biệt, hình ảnh cây Phượng vỹ cổ thụ với những cành nhánh phát triển rộng và sắc hoa đỏ đặc trưng còn tạo nên điểm nhấn cảnh quan trong khuôn viên chùa.

Nguồn: Nhóm Nghiên cứu cây Di sản, 2026
Về giá trị lịch sử – văn hóa, cây Phượng nằm trong không gian Chùa Tôn Thạnh, một ngôi cổ tự được Thiền sư Viên Ngộ khởi dựng vào năm 1808. Đây cũng là nơi gắn bó với cuộc đời và sự nghiệp của nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu trong giai đoạn 1859 – 1861, khi ông sinh sống, dạy học, bốc thuốc và sáng tác tại đây. Trải qua nhiều biến đổi của thời gian, Chùa Tôn Thạnh vẫn lưu giữ những dấu ấn lịch sử đặc biệt của vùng đất Cần Giuộc. Trong tổng thể không gian ấy, cây Phượng góp phần tạo nên cảnh quan tự nhiên gắn với di tích, đồng thời mang giá trị riêng thông qua câu chuyện về sự tiếp nối của cây mẹ, quá trình chăm sóc và ký ức của những người gắn bó với ngôi chùa.

Nhóm chuyên gia trao đổi với thầy Thích Tắc Hòa quản sự Chùa Tôn Thạnh về xây dựng Hồ sơ cây Di sản đối với cây Phượng vỹ, 5/2026.
Nguồn: Nhóm Nghiên cứu cây Di sản, 2026
Sự kiện cây Phượng tại Chùa Tôn Thạnh được công nhận là Cây Di sản Việt Nam là kết quả đáng ghi nhận của quá trình phối hợp giữa nhà chùa, chuyên gia, nhóm nghiên cứu và chính quyền địa phương. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với giá trị của một cây cổ thụ mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong sự nghiệp bảo vệ thiên nhiên và gìn giữ cảnh quan di tích lịch sử – văn hóa.

Nhóm sinh viên báo cáo kết quả xây dựng Hồ sơ cây Di sản đối với cây Phượng vỹ, trong khuôn khổ bài kiểm tra giữa kỳ môn Lý luận Văn hóa với chủ đề khai thác giá trị sinh thái – nhân văn trong bảo tồn và phát huy giá trị di tích ở các nơi thờ tự.
Nguồn: Nhóm Nghiên cứu cây Di sản, 2026
Trong thời gian tới, xã Mỹ Lộc và nhà chùa sẽ phối hợp tổ chức Lễ đón nhận Bằng công nhận Cây Di sản Việt Nam, sự kiện có ý nghĩa này sẽ tạo thêm động lực cho nhà chùa và cộng đồng xã Mỹ Lộc tiếp tục chăm sóc, bảo vệ cây và phát huy giá trị của cây Phượng vỹ thông qua các hoạt động tham quan, tìm hiểu lịch sử – văn hóa, góp phần gìn giữ một dấu ấn sinh thái – nhân văn đặc biệt trong không gian Chùa Tôn Thạnh, để những giá trị ấy được tiếp nối và lưu truyền cho các thế hệ mai sau.
Thúy Sang, 20-1.