

Cây Măng Cụt tại Penang – nơi Trương Vĩnh Ký từng theo học. Ảnh: NCH, 8/2026
Chủng viện Penang là nơi Trương Vĩnh Ký từng học tập trong những năm giữa thế kỷ XIX. Ngày nay, khu vườn tại đây đã trồng lại các loại cây ăn trái như Măng Cụt, Bòn Bon, Chôm Chôm và Sầu Riêng… Những giống cây này gợi nhắc câu chuyện về hành trình Trương Vĩnh Ký đưa các giống cây trái từ nơi mình học tập về quê hương Cái Mơn hơn 150 năm trước. Chủng viện Penang đã dời về vị trí hiện tại (nơi có vườn cây ăn trái) từ 1984, trước đó tức giai đoạn 1808-1983 Chủng viện vị trí cách vị hiện tại vài km và gần 1 nhà thờ hiện nay có bia ghi nhận nhiều vị thánh Việt Nam tử vì đạo..



Nhà thờ gần chủng viện Penang. Ảnh: NCH, 8/2026
Theo tư liệu được ghi lại trong bài viết “Trương Vĩnh Ký: Một công ơn to tát không hề được biết” của Quán Phong, Trương Vĩnh Ký học tập tại Penang trong khoảng thời gian từ năm 1851 đến năm 1858. Sau mỗi niên học, ông thường trở về quê nhà thăm gia đình và đem theo những sản vật, hạt giống trái cây lạ mà ở quê nhà khi ấy chưa phổ biến, trong số đó có Sầu Riêng, Chôm Chôm, Măng Cụt và Bòn Bon…

Hậu duệ Trương Vĩnh Ký, các chuyên gia, học giả ở vườn Măng Cụt trên trăm tuổi có liên quan đến các cây giống do Trương Vĩnh Ký đem về quê hương trên 150 năm trước… Ảnh: Farm Stay Nguyễn Gia, 1/7/2025
Những loại cây ăn trái này gắn với ký ức về quãng thời gian Trương Vĩnh Ký học tập tại Penang, đồng thời được nhắc đến trong câu chuyện về hành trình đưa giống cây mới về vùng Cái Mơn. Từ nơi ông từng học tập, những giống cây như Măng Cụt, Bòn Bon và Sầu Riêng đã trở thành một phần trong câu chuyện về vườn cây ăn trái ở quê hương ông. Sự kiện trồng lại khu vườn với các loại cây Măng Cụt, Bòn Bon, Chôm Chôm và Sầu Riêng tại chủng viện Penang vì thế tạo nên một sự kết nối đáng chú ý với câu chuyện lịch sử này.

Khu vườn gợi nhắc nơi Trương Vĩnh Ký từng học tập, cũng như những giống cây đã theo ông trở về quê hương. Đây là một cách để câu chuyện về cây trái và dấu ấn của ông tiếp tục được nhắc nhớ qua thời gian và hiển hiện trong dòng ký ức lịch sử của mỗi người con quê hương Cái Mơn, Chợ Lách, Bến Tre…
Trong số những loại cây kể trên, Măng Cụt còn để lại dấu ấn về Trương Vĩnh Ký tại vùng đất Cái Mơn xưa, nay thuộc xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long. Dấu ấn sinh thái – nhân văn đó thể hiện sinh động quần thể bảy cây Măng Cụt ở Farm Stay Nguyễn Gia, ấp Thanh Tân, xã Vĩnh Thành. Theo hồ sơ đăng ký Cây Di sản Việt Nam, quần thể bảy cây Măng Cụt này có tuổi đời được xác định khoảng 101 năm, hiện vẫn sinh trưởng và cho trái.


4 trong số 7 cây Măng Cụt ở Farm Stay Nguyễn Gia. Ảnh: Farm Stay Nguyễn Gia, 1/7/2025


Đáng chú ý, theo lời kể được ghi nhận trong hồ sơ, gia đình chủ vườn lưu truyền rằng giống Măng Cụt tại đây có liên hệ với những dòng cây do Trương Vĩnh Ký mang về nhân giống ở vùng Cái Mơn. Câu chuyện được lưu giữ qua ký ức 4 đời của gia đình, góp thêm một tư liệu địa phương khi tìm hiểu về dấu ấn của những giống cây gắn với nhà báchọc Trương Vĩnh Ký

Ngày nay, hình ảnh khu vườn được trồng lại tại chủng viện Penang với những cây Măng Cụt lâu năm ở Vĩnh Thành gợi nhắc một hành trình cây trái được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Từ Penang đến Cái Mơn, cây Măng Cụt trở thành điểm kết nối giữa nơi Trương Vĩnh Ký từng học tập và vùng quê gắn với câu chuyện đưa giống cây về trồng của ông. Qua đó, khu vườn không chỉ gợi nhớ một dấu mốc đáng nhớ trong cuộc đời Trương Vĩnh Ký mà còn nhắc đến sự hiện diện lâu dài của những giống cây ăn trái trong đời sống miệt vườn Nam Bộ mà quần thể bảy cây Măng Cụt ở Farm Stay Nguyễn Gia, ấp Thanh Tân, xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long được công nhận là cây Di sản Việt Nam hôm nay là một biểu tượng sinh động./.
Bảo Ngọc, STT Bến Tre
Một số hình ảnh có liên quan:

Ảnh: Farm Stay Nguyễn Gia, 1/7/2025.

Ảnh: Farm Stay Nguyễn Gia, 1/7/2025.




Cây ăn trái bao quanh chủng viện Penang. Ảnh: NCH, 8/2026


Chủng viện Penang. Ảnh: NCH, 8/2026