Trong định hướng tăng cường kết nối giữa hoạt động nghiên cứu học thuật với công tác lưu trữ và phát huy giá trị di sản, Nhóm Nghiên cứu và Vinh danh danh nhân văn hóa Nam Bộ (Nhóm NC&VD) đã có buổi họp trao đổi, làm việc với Trung tâm Lưu trữ quốc gia II nhằm thảo luận các định hướng hợp tác và đề xuất hoạt động nghiên cứu trong thời gian tới. Buổi họp có sự tham dự của Giáo sư Masaaki Shimizu, ĐH Osaka, Nhật Bản; đại diện Trung tâm Lưu trữ quốc gia II cùng các thành viên nhóm nghiên cứu đến từ TP.Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Vĩnh Long, Hà Nội… Nhiều ý tưởng liên quan đến lịch sử, văn hóa và di sản Nam Bộ đã được trình bày, trao đổi.
Tại buổi họp, ThS. Nguyễn Văn Hoàng đã trình bày ý tưởng tổ chức chương trình biểu diễn tuồng Lục Vân Tiên theo lối Ca Thay Phiên – Ca Ra Bộ độc thoại, hưởng ứng sự kiện UNESCO vinh danh danh nhân Nguyễn Đình Chiểu. Ý tưởng đồng thời đề xuất hoạt động gây quỹ hỗ trợ bà Châu Anh Phụng – người có nhiều đóng góp, cả đời cất công sưu tầm, gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản gắn với cụ Đồ Chiểu. Chương trình dự kiến có sự phối hợp với sinh viên Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh.
Bà Châu Anh Phụng và nhóm sinh viên lớp 20-1, khoa QLVH,NT, Trường ĐH Văn hóa TP. Hồ Chí Minh. Nguồn ảnh: Nhóm NC&VD
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng đề xuất chương trình nghiên cứu và ứng dụng liên ngành về những tiền nhân, doanh nhân có đóng góp trong quá trình xây dựng đời sống văn hóa Nam Bộ. Các nhân vật được gợi mở nghiên cứu gồm Nguyễn Văn Thinh, Cao Hoài Sang trong lĩnh vực âm nhạc tài tử; Lê Văn Trung với những đóng góp về giáo dục, xã hội và sự hình thành Đạo Cao Đài; cùng Lâm Hương Thanh – nhân vật gắn với phong trào khai đạo Cao Đài.
Một số hướng nghiên cứu khác cũng được đưa ra thảo luận như tọa đàm về sự giao thoa, tiếp biến, kế thừa, bảo tồn giá trị nghệ thuật truyền thống, tiếp cận từ Nhạc lễ Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh; nghiên cứu Giếng cổ Cao Đài tại Bình Trưng Tây, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh, hướng đến đề xuất xây dựng hồ sơ “Di sản đô thị – điểm đến du lịch sinh thái – nước – nhân văn”.
Ảnh chụp màn hình, Nhóm NC&VD
Đáng chú ý, tại buổi họp, hai thành viên thuộc một nhóm nghiên cứu đã trình bày đề xuất sản xuất phóng sự, phim tài liệu về lịch sử – văn hóa – xã hội Nam Bộ với ba chủ đề: Lịch sử hành chính quần đảo Hoàng Sa từ thời Nguyễn đến thời Việt Nam Cộng hòa; lịch sử người Hoa tại Nam Bộ; và quá trình hình thành hệ thống kênh rạch, tác động đến lối sống, tinh thần người dân miền Nam.
Sau phần trình bày của mỗi thành viên là chủ ý tưởng trong nhóm đã nhận được những ý kiến nhận xét, trao đổi từ đại diện Trung tâm Lưu trữ quốc gia II về tính khả thi và định hướng triển khai đề tài. Những góp ý chuyên môn tập trung vào việc xem xét khả năng tiếp cận tư liệu, xác định phạm vi nghiên cứu và định hướng khai thác nguồn tài liệu lưu trữ phục vụ quá trình xây dựng nội dung.
Sự tham gia của Giáo sư Masaaki Shimizu cùng bà Cù Thị Dung, Trưởng phòng Phát huy giá trị tài liệu lưu trữ thuộc Trung tâm Lưu trữ quốc gia II với sự điều phối – chủ trì của TS. Phạm Văn Luân, Trưởng nhóm Nghiên cứu Du lịch, trường ĐH Văn hóa TP. Hồ Chí Minh đã góp phần mở rộng góc nhìn trao đổi, đồng thời tạo cơ hội để các chủ ý tưởng nghiên cứu được tiếp cận dưới góc độ chuyên môn và thực tiễn triển khai.
Giáo sư Masaaki Shimizu (thứ 3 từ trái) trong 1 chuyến điền dã tại đình Bình Mỹ, TP. Hồ Chí Minh, tháng 8/2026 cũng đại diện nhóm NC&VD. Nguồn ảnh: Nhóm NC&VD
Thông qua buổi làm việc, Nhóm NC&VD và Trung tâm Lưu trữ quốc gia II hướng đến sự kết nối giữa hoạt động nghiên cứu, khai thác tư liệu lưu trữ và ứng dụng các giá trị lịch sử – văn hóa trong thực tiễn. Các đề xuất bước đầu mở ra nhiều hướng tiếp cận liên ngành, hợp tác quốc tế, kết nối nghiên cứu lịch sử, văn hóa, nghệ thuật truyền thống với hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di sản và truyền thông đại chúng hướng đến thu thập dữ liệu nghiên cứu và vinh danh danh nhân văn hóa Nam Bộ. Đây cũng là cơ sở để các thành viên trong nhóm tiếp tục hoàn thiện ý tưởng, xác định nguồn lực và xây dựng kế hoạch triển khai trong thời gian tới.
Bảo Ngọc, STT
