Sáng ngày 25/8/2026 lúc 8 giờ 30 phút, trong khuôn khổ học phần Lý luận văn hóa do TS. Phạm Văn Luân giảng dạy, em có cơ hội tham dự Chương trình Ra mắt sách và Giao lưu học thuật tại Giảng đường D1 – Cơ sở 1, Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh. Với em, đây không đơn thuần là một buổi học được mở rộng ra ngoài giảng đường, mà là một trải nghiệm đặc biệt, nơi những kiến thức tưởng chừng nằm trên trang sách trở nên gần gũi và sống động hơn qua câu chuyện của những người trực tiếp nghiên cứu.
Điều khiến em ấn tượng ngay từ những phút đầu tiên là không khí học thuật nhưng không hề tạo cảm giác xa cách. Sự hiện diện của lãnh đạo Nhà trường, lãnh đạo Khoa Quản lý Văn hóa, Nghệ thuật, các giảng viên cùng sinh viên hai lớp 18.3 và 20.2.2 đã tạo nên một không gian trang trọng nhưng cởi mở. Đặc biệt, việc được trực tiếp lắng nghe những chia sẻ của GS. Shimizu Masaaki, Đại học Osaka, Nhật Bản – một học giả có nhiều năm nghiên cứu về tiếng Việt, chữ Nôm và văn hóa Việt Nam, khiến em cảm nhận rõ hơn giá trị của những cuộc giao lưu học thuật vượt qua giới hạn của ngôn ngữ và khoảng cách địa lý.
Hình 1: Sách chuyên khảo “Tài liệu cổ trong cộng đồng ở Việt Nam: Các góc độ tiếp cận” Nguồn: Thanh Kiều QLVH 18.3
Một trong những nội dung để lại cho em nhiều suy nghĩ nhất là phần giới thiệu cuốn sách chuyên khảo “Tài liệu cổ trong cộng đồng ở Việt Nam: Các góc độ tiếp cận”, với sự tham gia đồng sáng tác của TS. Vũ Thị Phương, GS. Shimizu Masaaki và TS. Phạm Văn Luân.
Trước khi tham dự chương trình, em từng nghĩ tư liệu cổ như những dấu tích thuộc về một quá khứ xa xôi, tưởng chừng chỉ có giá trị đối với những người làm công tác nghiên cứu chuyên sâu. Thế nhưng, qua những chia sẻ của TS. Vũ Thị Phương, GS. Shimizu Masaaki và TS. Phạm Văn Luân cách nhìn ấy trong em dần thay đổi. Em nhận ra rằng, mỗi tư liệu dù đã đi qua bao nhiêu năm tháng vẫn có thể lưu giữ trong mình những lớp giá trị phong phú về lịch sử, văn hóa, đời sống và ký ức cộng đồng. Đằng sau mỗi trang giấy, mỗi con chữ, mỗi hiện vật không chỉ là dấu vết của thời gian, mà còn là câu chuyện về con người, về một đời sống văn hóa đã từng hiện hữu và được bền bỉ trao truyền qua các thế hệ. Chính vì vậy, tư liệu cổ không đơn thuần là những gì thuộc về quá khứ, mà còn là những mạch nguồn giúp thế hệ hôm nay hiểu sâu hơn về cội nguồn và tiếp tục gìn giữ những giá trị văn hóa nước nhà cho tương lai.
Hình 2: Giao lưu, trao đổi cùng các tác giả về nội dung và quá trình nghiên cứu công trình. Nguồn: Thanh Kiều QLVH 18.3
Điều em tâm đắc nhất là để tạo nên một công trình nghiên cứu có giá trị, người làm nghiên cứu không thể chỉ dựa vào kiến thức có sẵn. Đó là cả một quá trình dài của việc lên ý tưởng, tìm kiếm, khảo sát, tích lũy, đối chiếu, nghiên cứu và kiểm chứng tư liệu và đặc biệt là sự kiên trì mà TS. Vũ Thị Phương chia sẻ khiến em đặc biệt ấn tượng, bởi em nhận ra rằng phía sau một cuốn sách được hoàn thiện là rất nhiều thời gian, tiền bạc và tâm huyết mà người đọc đôi khi không thể nhìn thấy.
Nghiên cứu văn hóa không chỉ là việc tìm lại những gì đã thuộc về quá khứ. Quan trọng hơn, đó là cách chúng ta bảo tồn, lý giải và trao truyền những giá trị của quá khứ để chúng tiếp tục có ý nghĩa trong hiện tại và tương lai. Một tư liệu cổ vì thế không chỉ là một “di vật” lặng đọng của thời gian, mà còn có thể trở thành chiếc cầu nối giữa những thế hệ, giữa những văn hóa. Qua những điều ấy, em nhận ra là việc học ngoại ngữ không chỉ đơn giản là học cách phát âm, ghi nhớ từ vựng hay sử dụng một ngôn ngữ mới mà là một sự thấu hiểu sâu sắc về văn hoá nước đó. Đằng sau một ngôn ngữ còn có lịch sử, văn hóa, con người và cách tư duy của cả một cộng đồng. Vì vậy, khi học một ngôn ngữ khác, chúng ta cũng đang mở rộng cánh cửa để hiểu thêm về một nền văn hóa khác.
Hình 3: GS. Shimizu Masaaki chia sẻ hành trình gắn bó với tiếng Việt. Nguồn: Thanh Kiều QLVH 18.3
Em đặc biệt ấn tượng khi biết rằng hành trình đến với tiếng Việt của một học giả Nhật Bản không bắt đầu từ một mục tiêu nghiên cứu lớn lao, mà được hình thành từng bước từ sự tò mò, tình yêu với ngôn ngữ Việt và quá trình học hỏi bền bỉ, từ việc tiếp cận tiếng Việt, Giáo sư dần đi sâu vào lịch sử, văn hoá Việt Nam, tiếng Việt và chữ Nôm, để rồi biến việc học một ngôn ngữ thành một hành trình nghiên cứu lâu dài.
Câu chuyện ấy khiến em nhận ra rằng học một ngoại ngữ thực chất cũng là học cách bước vào một nền văn hóa khác. Đằng sau mỗi từ ngữ là một bề dày lịch sử; đằng sau cách phát âm là đặc điểm của một cộng đồng; đằng sau cách sử dụng ngôn ngữ là những cách tư duy, ứng xử và những giá trị văn hóa được hình thành qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, những chia sẻ của Giáo sư về phát âm, thanh điệu và cách biểu đạt trong tiếng Việt khiến em nhìn ngôn ngữ quen thuộc của mình bằng một góc nhìn hoàn toàn khác, có những điều đối với người Việt Nam vô cùng tự nhiên và quá dễ dàng thì lại là một thử thách lớn đối với người nước ngoài. Từ đó, em tự hỏi:“có phải đôi khi vì quá quen thuộc nên chúng ta quên mất vẻ đẹp và sự phức tạp của chính ngôn ngữ mình đang sử dụng?”
Câu chuyện của GS. Shimizu cũng khiến em có dịp nhìn lại hành trình học tập của chính mình. Trong quá trình học, đôi khi bản thân dễ cảm thấy nản lòng trước những kiến thức khó, những vấn đề chưa thể hiểu ngay hay những kết quả chưa đạt được như mong muốn. Thế nhưng, hành trình nhiều năm học tập và nghiên cứu tiếng Việt của Giáo sư đã cho em một góc nhìn khác về việc học. Em nhận ra rằng tri thức không được tạo nên từ sự dễ dàng, mà được bồi đắp qua sự tò mò, kiên trì và quyết tâm theo đuổi đến cùng điều mình lựa chọn. Từ việc làm quen với một ngôn ngữ mới, Giáo sư đã không ngừng đặt câu hỏi, tìm hiểu và đào sâu để khám phá tiếng Việt, chữ Nôm và văn hóa Việt Nam. Đó không còn đơn thuần là việc học một ngoại ngữ, mà đã trở thành một hành trình nghiên cứu nghiêm túc và lâu dài. Điều ấy khiến em hiểu rằng, phía sau mỗi thành quả đều là một quá trình âm thầm tích lũy mà không phải lúc nào người khác cũng nhìn thấy. Có những khó khăn tưởng như là trở ngại, nhưng nếu đủ kiên nhẫn, chúng lại có thể trở thành động lực để mình tiến xa hơn. Đặc biệt, tinh thần luôn đặt câu hỏi và không ngừng tìm kiếm câu trả lời của Giáo sư khiến em nhận ra giá trị của sự chủ động trong học tập.
Hình 4: Sinh viên giao lưu, đặt câu hỏi và trao đổi trực tiếp với GS. Shimizu Masaaki trong chương trình. Nguồn: Thanh Kiều QLVH 18.3
Một khoảnh khắc đẹp mà em nhớ nhất trong chương trình là phần giao lưu của sinh viên Lê Ngọc Hân, lớp Quản lý Văn hóa 18.3 với GS. Shimizu Masaaki bằng tiếng Nhật. Cuộc trò chuyện không dài, nhưng lại để lại trong em một cảm xúc rất đẹp. Biểu cảm vui mừng và bất ngờ của Giáo sư khi được nghe một sinh viên Việt Nam chủ động giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ của mình khiến không khí chương trình trở nên gần gũi hơn rất nhiều.
Với em, khoảnh khắc ấy không chỉ đơn giản là một phần giao lưu thú vị. Nó cho thấy sức mạnh của ngoại ngữ trong việc xóa nhòa khoảng cách giữa những con người đến từ hai nền văn hóa khác nhau. Một lời chào, một câu nói bằng tiếng Nhật không chỉ mang ý nghĩa giao tiếp, mà còn thể hiện sự chủ động học hỏi, sự tôn trọng và mong muốn kết nối của người học đối với người đối thoại. Lúc ấy, em càng hiểu rằng ngoại ngữ không nên chỉ được nhìn nhận như một kỹ năng để phục vụ học tập hay công việc. Ngoại ngữ còn là một chiếc chìa khóa giúp chúng ta mở cánh cửa bước vào thế giới củanhững con người và nền văn hoá khác để hiểu họ hơn và cũng để người khác có cơ hội hiểu chúng ta hơn.
Nhìn lại toàn bộ chương trình, em nhận ra rằng những gì mình nhận được không chỉ nằm ở những kiến thức mới về tư liệu cổ, chữ Nôm, tiếng Việt hay văn hóa Việt Nam – Nhật Bản, mà còn ở cách những tri thức ấy khiến em thay đổi cách nhìn về việc học và nghiên cứu. Những trải nghiệm trong chương trình cho em hiểu rằng phía sau mỗi công trình khoa học, mỗi trang sách hay mỗi giá trị văn hóa được lưu giữ đều là một hành trình dài của sự tìm tòi, lao động và bền bỉ. Đặc biệt, câu chuyện của GS. Shimizu Masaaki khiến em nhận ra rằng một ngôn ngữ chỉ thực sự được hiểu khi chúng ta bước qua lớp vỏ của từ ngữ để tìm đến lịch sử, văn hóa và con người phía sau nó. Cũng từ đó, em hiểu hơn về giá trị của việc giao lưu quốc tế: không chỉ để trao đổi kiến thức, mà còn để những con người khác nhau về ngôn ngữ, quốc gia và nền văn hóa có thể tìm thấy sự đồng cảm và kết nối với nhau bằng tri thức.
Là một sinh viên lớp 20.2.2 ngành Quản lý Văn hóa, em càng ý thức rõ rằng những bài học ấy không nên dừng lại ở một buổi tham dự hay vài trang ghi chép. Nếu văn hóa là ký ức của một cộng đồng, thì mỗi thế hệ chính là người có trách nhiệm tiếp nhận, hiểu đúng và tiếp tục trao truyền ký ức ấy. Vì vậy, em muốn nhìn việc học của mình nghiêm túc hơn, chủ động hơn; không chỉ học để hoàn thành một môn học, mà học để hiểu, để đặt câu hỏi và để có khả năng đóng góp vào việc gìn giữ những giá trị văn hóa của dân tộc. Những chia sẻ của các tác giả và GS. Shimizu cũng cho em thêm niềm tin rằng không có hành trình tri thức nào là quá dài nếu con người đủ kiên trì để theo đuổi. Một câu hỏi có thể mở ra một hướng nghiên cứu, một ngôn ngữ có thể mở ra một nền văn hóa, và một trải nghiệm tưởng chừng ngắn ngủi cũng có thể để lại những thay đổi lâu dài trong nhận thức của mỗi người.
Sau cùng, điều còn đọng lại trong em sau chương trình không phải chỉ là những gì đã được nghe, mà là những điều em tiếp tục suy nghĩ sau khi bước ra khỏi giảng đường. Em hiểu rằng học tập là một hành trình không có điểm kết thúc; càng tìm hiểu, con người càng nhận ra còn nhiều điều cần được khám phá. Những trang tư liệu cổ đã đưa em trở về với quá khứ, câu chuyện của GS. Shimizu đưa em đến gần hơn với một nền văn hóa khác, còn chính trải nghiệm ấy lại đưa em trở về nhìn nhận bản thân và con đường mình đang đi. Có lẽ đó chính là ý nghĩa sâu sắc nhất của một hoạt động học thuật không chỉ giúp người học biết thêm, mà còn khiến người học muốn hiểu sâu hơn, sống có trách nhiệm hơn với tri thức và trân trọng hơn những giá trị mình đang được thừa hưởng. Và với em, hành trình ngày 25/8/2026 sẽ không khép lại khi chương trình kết thúc, mà sẽ tiếp tục được nối dài trong những trang sách em đọc, những câu hỏi em đặt ra và những điều em lựa chọn theo đuổi trên chặng đường phía trước.
Sau cùng, em xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến TS.GVC Phạm Văn Luân người đã tạo cơ hội để chúng em được bước ra khỏi những trang lý thuyết trên giảng đường, trực tiếp lắng nghe, quan sát và trải nghiệm một hoạt động học thuật giàu giá trị, em xin trân trọng cảm ơn Nhà trường và quý Thầy, Cô đã tạo điều kiện để chúng em được tham gia chương trình, được tiếp cận với những góc nhìn học thuật mới và có thêm một trải nghiệm ý nghĩa trong hành trình học tập và đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến GS. Shimizu Masaaki vì những chia sẻ chân thành về hành trình học tập, nghiên cứu tiếng Việt và văn hóa Việt Nam, câu chuyện của Thầy không chỉ mang đến cho em những kiến thức mới, mà còn truyền cảm hứng về sự kiên trì, niềm say mê và tinh thần không ngừng khám phá tri thức. Em mong rằng trong thời gian tới, em sẽ có thêm nhiều cơ hội được tham gia các chương trình giao lưu học thuật, tọa đàm, hội thảo và những hoạt động trải nghiệm thực tế do Nhà trường, Khoa và các Thầy Cô tổ chức, mỗi hoạt động không chỉ giúp sinh viên mở rộng kiến thức, tiếp cận những góc nhìn mới mà còn là cơ hội để chúng em được kết nối, trao đổi, rèn luyện tư duy và trưởng thành hơn trong quá trình học tập. Hy vọng rằng những trải nghiệm như hôm nay sẽ tiếp tục được nối dài, để mỗi sinh viên có thể chủ động bước ra khỏi giảng đường, khám phá tri thức và tìm thấy thêm động lực cho hành trình của mình.
Sinh viên Nguyễn Thị Hà Vy
Lớp 20.2.2 Khoa Quản lý văn hoá, nghệ thuật
Trường Đại học Văn Hoá TP.HCM
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) – “Hành trình khám phá chữ Nôm của Giáo sư Shimizu Masaaki” (03/05/2017).
Trường Đại học Văn hóa TP.HCM (2026), “Từ tài liệu cổ trong cộng đồng đến những nhịp cầu hợp tác học thuật Việt Nam Nhật Bản”. https://www.hcmuc.edu.vn/bolg/tu-tai-lieu-co-trong-cong-dong-den-nhung-nhip-cau-hop-tac-hoc-thuat-viet-nam-nhat-ban.html
Link hình ảnh: https://drive.google.com/drive/folders/1rCZjySVE-tBa7gZwfEAF7SGddrsi0ijf?usp=sharing
Phạm Ngọc Trung (2012). Giáo trình Lý Luận Văn Hoá. Nxb Chính trị quốc gia
