PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI CHÙA HOA SEN GẮN VỚI SÔNG SÀI GÒN

Hình ảnh: Nhóm Connect chụp cùng Thượng tọa Thích Nguyên Sự tại cổng chùa
Nguồn: Hương Quỳnh

Vào ngày 21 tháng 12 năm 2025, nhóm Connect (Sinh viên lớp đại học quản lý 17.2, Khoa quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM) trong học phần “Di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch” do TS. Phạm Văn Luân hướng dẫn đã có chuyến đi thực tế tại chùa Hoa Sen tọa lạc tại 358/2 Ấp 4B, xã Bình Mỹ, TP. Hồ Chí Minh. Chuyến đi với mục đích nghiên cứu, khảo sát thực tế, từ đó tìm ra thực trạng, tiềm năng và đưa ra những giải pháp thiết thực giúp chùa Hoa Sen có thể khai thác hiệu quả trong lĩnh vực du lịch tâm linh bền vững, đồng thời khai thác hài hòa cảnh quan sinh thái có sẵn và nâng cao sinh kế cộng đồng địa phương.  

Trong suốt chuyến đi, nhóm đã được Thượng tọa Thích Nguyên Sự trụ trì chùa hướng dẫn và giới thiệu về ngôi chùa. Từ cổng tam quan dẫn vào là khoảng sân rộng thoáng bao quanh bởi sông hồ, mảng xanh và các tượng Phật ngoài trời. Trung tâm là chánh điện – nơi tôn trí Đức Phật Thích Ca Mâu Ni cùng chư vị Bồ Tát, được bài trí cân đối và ấm cúng. Phía sau là nhà Tổ, tháp Phật, cùng các công trình phục vụ tu học như tăng xá, trai đường, nhà giảng. Toàn bộ không gian tạo nên một chỉnh thể hòa hợp giữa kiến trúc – thiên nhiên – tín ngưỡng. Đặc biệt, với lợi thế vị trí đắc địa ven sông Sài Gòn, được bao bọc bởi hệ thống kênh rạch, vườn cây ăn trái và không gian thiên nhiên mát mẻ, trong lành. Địa hình phù sa màu mỡ tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các khu vực trồng sen trắng tinh khiết, vườn thiền, đường dạo ven sông và các điểm ngắm cảnh kết hợp với các địa điểm nổi tiếng: Bình Qưới, Thanh Đa, Củ Chi, Bình Dương,..  Sự kết hợp giữa kiến trúc Phật giáo truyền thống và cảnh quan sông nước tạo nên môi trường lý tưởng để khai thác du lịch tâm linh – sinh thái – nghỉ dưỡng cuối tuần.

Hình ảnh: Nhóm connet và Thượng tọa Thích Nguyên Sự chụp tại cổng Tam quan
Nguồn: Hương Quỳnh

Thông qua chuyến đi này, nhóm Connet đã đưa ra thực trạng, tiềm năng trong việc phát triển du lịch tâm linh tại chùa Hoa Sen gắn với sông Sài Gòn. Đầu tiên, về thực trạng hiện lượng khách đến chùa Hoa Sen vẫn còn khá hạn chế, phần lớn là tham quan mang tính chất tự phát, không phải với mục đích trải nghiệm chùa là chính thức. Tại chùa đã có các sản phẩm hiện có bao gồm trà thiền và các khóa tu định kì, mang lại những trải nghiệm an yên nhưng chưa thực sự thu hút lượng

khách đông đảo. Về cơ sở vật chất phục vụ du lịch, chùa hiện có lối đi ven sông, khuôn viên sân rộng, bãi đỗ xe và hệ thống vệ sinh tương đối ổn định. Tuy chùa nằm ngay cạnh sông Sài Gòn với cảnh quan sông nước thuận lợi, nhưng việc khai thác du lịch đường sông vẫn chưa được triển khai.

Chùa chưa có bến thuyền hoặc mô hình dịch vụ kết nối với các tuyến du lịch đường thủy, dẫn

đến việc lợi thế tự nhiên ven sông chưa được tận dụng hiệu quả. Hệ thống hạ tầng kết nối đến chùa chủ yếu là đường bộ, phù hợp với việc du khách tự di chuyển bằng xe cá nhân. Tuy nhiên, chùa chưa có hệ thống quản lý du lịch đồng bộ: chưa có đội ngũ hướng dẫn viên hoặc người thuyết minh chuyên trách, chưa có quy chế đón tiếp đoàn khách lớn, bảng chỉ dẫn – biển thông tin còn thiếu, và công tác bảo vệ cảnh quan chủ yếu do nhà chùa tự đảm nhận. Điều này khiến trải nghiệm của du khách chưa thực sự chuyên nghiệp và chưa tạo được ấn tượng mạnh để giữ chân khách. Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong hoạt động du lịch tại chùa cũng còn hạn chế. Người dân chưa có sản phẩm đặc trưng phục vụ du khách; mô hình dịch vụ gắn với làng nghề, ẩm thực địa phương, trải nghiệm nông nghiệp hoặc vận chuyển đường sông vẫn chưa được khai thác. Nếu được tập huấn và tổ chức theo mô hình du lịch cộng đồng, cư dân Bình Mỹ hoàn toàn có thể trở thành lực lượng quan trọng trong phát triển du lịch bền vững tại khu vực. Một hạn chế lớn hiện nay là công tác truyền thông về chùa. Chùa Hoa Sen chưa có website, fanpage hoặc tài liệu chính thức để quảng bá như một điểm du lịch tâm linh – sinh thái. Vì vậy, hình ảnh và thông tin về chùa chưa tiếp cận được nhiều du khách, khiến tiềm năng phát triển du lịch gắn với sông Sài Gòn vẫn chưa được khai thác đúng mức. Nhưng bên những điểm thực trạng còn tồn tại, thì chùa Hoa Sen vẫn có những tiềm năng phát triển trong lĩnh vực này có thể kế đến: vị trí đắc địa ven sông Sài Gòn, được bao bọc bởi hệ thống kênh rạch, vườn cây ăn trái và không gian thiên nhiên mát mẻ, trong lành. Địa hình phù sa màu mỡ tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các khu vực trồng sen trắng tinh khiết, vườn thiền, đường dạo ven sông và các điểm ngắm cảnh. Tiếp theo là hệ thống văn hóa – tôn giáo, Chùa Hoa Sen là một trong những thiết chế văn hóa – tâm linh tiêu biểu của vùng Bình Mỹ – Củ Chi, mang đậm kiến trúc chùa Việt truyền thống cùng không gian tu học trang nghiêm, nơi các giá trị Phật giáo được gìn giữ và truyền nối qua nhiều thế hệ. Chùa nằm gần Đền Thần Bình Mỹ hơn 100 năm tuổi và các cơ sở tín ngưỡng bản địa, góp phần hình thành tuyến tham

quan văn hóa – tín ngưỡng – di sản liên kết trong khu vực. Đây là một nền tảng quan trọng để phát triển du lịch tâm linh gắn với lịch sử, lễ hội dân gian và đời sống tâm linh đặc trưng của cư dân vùng ven sông Sài Gòn. Bên cạnh chức năng hành lễ và hoằng pháp, Chùa Hoa Sen còn là địa điểm tổ chức nhiều nghi lễ mang ý nghĩa nhân văn như lễ hằng thuận cho các đôi nam nữ, lễ Vu Lan, lễ Phật Đản, các khóa tu mùa hè, khóa thiền định… Những hoạt động này không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh của cộng đồng mà còn tạo ra các giá trị văn hóa – xã hội, góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch tâm linh của địa phương. Bên cạnh đó, khả năng khai thác du lịch đường sông phát triển các sản phẩm du lịch đường thủy, kết nối Chùa Hoa Sen với những điểm đến như Bình Quới, Thanh Đa, Củ Chi, Bình Dương và các khu du lịch ven sông. Các hoạt động như du thuyền tham quan, trải nghiệm thiền trên sông, ngắm bình minh – hoàng hôn, hoặc tổ chức tuyến hành hương bằng thuyền đều có thể trở thành sản phẩm đặc sắc, gia tăng trải nghiệm độc đáo cho du khách. Và yếu tố cộng đồng (làng nghề, ẩm thực, dịch vụ) cũng được xem là một trong những tiềm năng, vì tại xã Bình Mỹ có nhiều làng nghề truyền thống (làng gốm ở ấp An Hòa 1), vườn trái cây, khu du lịch sinh thái Bình Mỹ), mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch, cùng ẩm thực đặc trưng miền sông nước.

Hình ảnh: Lễ Hằng Thuận tại chùa Hoa Sen
Nguồn: Hương Quỳnh

Hình ảnh: Trung tâm chánh điện chùa Hoa Sen
Nguồn: Hương Quỳnh

Hình ảnh: Thượng tọa Thích Nguyên Sự đang chia sẻ với nhóm Connet về hoạt động trà thiền
Nguồn: Hương Quỳnh

Từ những thực trạng và tiềm năng đó, nhóm đã đưa ra những giải pháp giúp việc phát triển du lịch tâm linh tại chùa Hoa Sen gắn với sông Sài Gòn. Đầu tiền, nhóm giải pháp về sản phẩm du lịch: Tổ chức các Tour tổng hợp tại chùa Hoa Sen: “Một ngày an yên bên dòng Sài Gòn”, hay các Khoá tu mùa hè, Khoá thuyết pháp kết hợp với thiền định,… Thứ hai, liên kết tạo thành một tour du lịch kết nối các địa điểm khác: Chùa Hoa Sen – Đình Bình Mỹ – làng nghề – vườn sinh thái. Đối với nhóm giải pháp về cộng đồng cần đào tạo hướng dẫn viên địa phương; có kế hoạch cho người dân tạo ra sản phẩm đặc trưng, sản phẩm riêng; Hỗ trợ hộ dân mở homestay, quán chay, trải nghiệm nông nghiệp; Thành lập tổ hợp tác du lịch cộng đồng; Kết hợp tạo ra nguồn thu nhập từ các lễ nghi, hoạt động từ chùa cho người dân lân cận. Tiếp đến, đối với nhóm giải pháp về hạ tầng và quản lý cần hoàn thiện tuyến du lịch sông Sài Gòn; Hoàn thiện tuyến đường bộ đi vào chùa Hoa Sen; Bổ sung thêm bến đỗ tại chùa và các địa điểm lân cận; Cải tạo bãi đỗ xe, nhà vệ sinh, bảng chỉ dẫn; Xây dựng theo mô hình bền vững, không can thiệp quá nhiều vào tài nguyên thiên nhiên. Cuối cùng, nhóm giải pháp truyền thông cần dây dựng website, sản phẩm số 360° có thể thu hút rộng rãi các đối tượng khách hàng và giúp khách hàng có thể tham khảo để lựa chọn tour về chùa, Tổ chức sự kiện văn hóa – lễ hội liên quan đến sen và thiền.

Từ những nội dung mà nhóm đã xây dựng, nhóm Connect đã thiết kế một tour trải nghiệm thử nghiệm tại chùa Hoa Sen. Và thông qua hoạt động này, nhóm Connet mong muốn nhận được sự quan tâm và hỗ trợ từ địa phương xã Bình Mỹ nói chung và chùa Hoa Sen nói riêng, nhằm cùng góp phần thúc đẩy phát triển du lịch tại xã Bình Mỹ theo hướng bền vững và du lịch xanh theo đúng định hướng đã đề ra. Không chỉ vậy, mô hình tour còn kỳ vọng tạo ra cơ hội việc làm cho chính người dân địa phương, góp phần nâng cao đời sống và phát huy giá trị văn hóa – du lịch của vùng đất Bình Mỹ. Cuối cùng, nhóm Connet xin chân thành cảm ơn TS. Phạm Văn Luân và Thượng tọa Thích Nguyên Sự đã tạo điều kiện cho nhóm có cơ hội được nghiên cứu, tìm hiểu về chùa Hoa Sen trong dự án lần này.

Hình ảnh: Tour du lịch kết nối với các địa điểm nổi tiếng lân cận
Nguồn: Nhóm Connet

NHÓM TÁC GIẢ:
1. Nguyễn Hương Quỳnh
2. Ngô Thị Kiều Trang
3. Đào Thị Hồng Yến
4. Võ Hoàng Phát
5. Trần Y Phụng
6. Đặng Thị Yến Nhi
7. Nguyễn Võ Tường Vy