VAI TRÒ CỦA ĐẠO PHẬT GIÁO HÒA HẢO TRONG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CỘNG ĐỒNG XÃ PHÚ TÂN, TỈNH AN GIANG TIẾP CẬN TỪ CHUYẾN ĐI THỰC TẾ HỌC PHẦN
Hình 1: TS. Phạm Văn Luân và lớp ĐH. QLVH 18.2, Khoa QLVH, NT chụp hình cùng quý Ban Trị sự
Trung Ương Giáo hội PGHH
Nguồn: Phạm Minh Chiến – 09/11/2025
Ngày 08-09/11/2025, lớp Đại học Quản lý Văn hóa 18.2, Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật (QLVH, NT) – trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh đã có chuyến đi thực tế học phần “Phát triển đời sống văn hóa cộng đồng” tại tỉnh An Giang, cụ thể gồm các địa điểm: An Hòa Tự, Trường Trung Cấp Phật giáo Hòa Hảo, Tổ Đình Phật giáo Hòa Hảo – xã Phú Tân; Tây An Cổ Tự – xã Long Giang; Cơ sở tranh kiếng Thanh Hòa, di tích lịch sử cách mạng Cột Dây Thép – xã Long Điền. Để thực hiện được chuyến đi, bên cạnh sự nổ lực của lớp (trong đó có Ban tổ chức thuộc lớp), em là Trần Thanh Toàn – Trưởng Ban tổ chức chuyến đi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến TS. Phạm Văn Luân – Giảng viên học phần thuộc Khoa QLVH, NT, cố vấn chuyên môn chuyến đi đã tận tình hướng dẫn trong suốt quá trình học nói chung và chuyến đi nói riêng. Tiếp theo, em xin gửi lời cảm ơn đến Phòng Đào tạo, Quản lý khoa học và hợp quốc tế và Khoa QLVH, NT đã tạo điều kiện để chuyến đi diễn ra. Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Ban Trị sự Trung Ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo (PGHH); Ban Giám hiệu trường Trung Cấp PGHH; Tổ Đình PGHH; Ban Quản lý Tây An Cổ Tự; Cơ sở tranh kiếng Thanh Hòa; Ban Quản lý di tích lịch sử cách mạng Cột Dây Thép; Phòng Văn hóa – Xã hội xã Long Điền đã phối hợp hỗ trợ và nhiệt tình tiếp đón trong quá trình diễn ra chuyến đi.
Hình 2: TS. Phạm Văn Luân, TS. Nguyễn Hồ Phong, anh Lê Văn Nứa và lớp ĐH. QLVH 18.2 chụp hình tại cổng An Hòa Tự
Nguồn: Phạm Minh Chiến – 08/11/2025
Từ chuyến đi thực tế, em càng thấy rõ và thuyết phục về vai trò của Phật giáo Hòa Hảo (PGHH) trong phát triển đời sống văn hóa ở xã Phú Tân, tỉnh An Giang khi quan sát cách cộng đồng nơi đây gìn giữ nếp sống nghĩa tình, đạo đức và gắn kết từ giáo lý của Đức Huỳnh Giáo Chủ. Đạo PGHH không tách rời đời sống cộng đồng xã Phú Tân, nó đã hòa vào nhịp sống thường nhật, trở thành một lực đẩy giúp xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh.
Hình 3: Nhóm sinh viên lớp ĐH. QLVH 18.2 chụp hình tại bếp ăn ở An Hòa Tự
Nguồn:Trần Thanh Toàn– 09/11/2025
Thứ nhất là hoạt động bếp ăn từ thiện phục vụ bà con hằng ngày là một minh chứng dễ thấy nhất trong sự không tách rời đời sống cộng đồng này. Không chỉ là việc làm thiện nguyện, bếp ăn còn phản ánh rất rõ tinh thần “Ân đồng bào – nhân loại” trong giáo lý và nếp sống nghĩa tình của tín đồ PGHH.
Hình 4: Người dân chở thực phẩm từ thiện của bà con đến từ thiện taih bếp ăn An Hòa Tự
Nguồn:Trần Thanh Toàn – 08/11/2025
Thông qua quá trình trải nghiệm tại An Hòa Tự và được nghe những câu chuyện cộng đồng từ cô chú, em còn biết thêm những nơi có đông tín đồ, mỗi ngày, các cô chú tín đồ thay phiên nhau nấu cơm, chuẩn bị món ăn rồi mang ra bệnh viện, điểm trường, trạm y tế hoặc phát ngay tại bếp cho người nghèo, người lao động và người già neo đơn. Có gia đình đóng góp gạo; người khác góp rau, củ, quả; còn những người lớn tuổi nhưng vững tay vẫn đến phụ sơ chế, vo gạo, rửa nồi. Nhịp sinh hoạt giản dị này tạo nên một không gian ấm áp, nơi mỗi người góp một chút tâm lòng, để rồi cả cộng đồng được hưởng chung. Đó chính là những nét đẹp văn hóa giản dị nhưng vô cùng đẹp đến từ đạo PGHH.
Hình 5: Sinh viên Trần Thanh Toàn và Huỳnh Thị Ngọc Linh phỏng vấn sâu người dân tại Tây Lang
Nguồn: Phan Võ Huyền My – 08/11/2025
Thứ hai, sau khoảng thời gian khảo sát, phỏng vấn và tìm hiểu trực tiếp tại An Hòa Tự, em thấy rằng cách thức sinh hoạt tôn giáo hay lễ hội của Phật giáo Hòa Hảo ở Phú Tân như lễ 18/5 được vận hành như một trục văn hóa giúp cộng đồng gắn kết, duy trì nếp sống đạo đức và tạo nên bản sắc riêng của vùng đất này. Các nghi lễ như tuần thất, lễ giỗ Đức Huỳnh Giáo Chủ hay những ngày lễ trọng của đạo được tổ chức với tinh thần trang nghiêm nhưng tiết kiệm. Đây là dịp để cộng đồng tín đồ cùng tham gia, cùng chia sẻ, và cùng thực hành đạo đức.
Hình 6: Tín đồ đạo PGHH đang chuẩn bị thức ăn cho đám giỗ của người thân Đức Huỳnh Giáo Chủ
Nguồn:Trần Thanh Toàn– 01/9/2025
Có thể thấy, khi những sinh hoạt này diễn ra thì đời sống văn hóa cộng đồng tín đồ trở nên sôi động hơn, gắn kết với nhau hơn. Những khi có các dịp như thế này thì cũng là dịp để cộng đồng tín đồ “hiện diện” với nhau nhiều hơn. Người ở gần đến giúp việc; người ở xa về thăm quê; bà con thăm hỏi, sẻ chia, cùng nhau dọn dẹp, tổ chức, nấu ăn, hỗ trợ chuẩn bị cho lễ. Không khí đó nuôi dưỡng sự đoàn kết và tạo nên những mối quan hệ xã hội bền chặt. Đời sống văn hóa cộng đồng vì thế được làm giàu một cách tự nhiên, không áp đặt, không phô trương đúng như tinh thần của giáo lý mà Đức Huỳnh Giáo Chủ đã để lại.
Hình 7: Sinh viên Trần Thanh Toàn và Phan Võ Huyền My phỏng vấn chú Nguyễn Hữu Trung và chú Nguyễn Hữu Phước (bìa bên phải hình)
Nguồn: Lê Văn Nứa – 08/11/2025
Thứ ba là khi được trải nghiệm và học tập ở Ban Trị sự Trung ương, em được giao tiếp và nói chuyện với rất nhiều cô chú, người dân ở đây. Đúng theo tinh thần “Học Phật – Tu Nhân” của đạo, người dân có cách cư xử và nói năng nhã nhặn, chừng mực, ít dùng lời cay nghiệt. Khi được hỏi, cô chú trả lời rằng là sự tự răn của người tu tại gia khiến họ giữ thái độ điềm tĩnh, tôn trọng người khác và tránh gây phiền hà như vậy. Trong phong tục ứng xử, em cảm nhận được sự chân thật và lòng bao dung từ tín đồ PGHH. Theo lời chia sẽ từ một tín đồ của đạo: Nếu có xích mích, người trong xóm thường chủ động hòa giải. Thông qua đó, em thấy rằng tinh thần “Học Phật – Tu Nhân” đã thấm vào những điều bình dị nhất của các tín đồ tại địa phương: trong lời nói, ánh nhìn, cách cư xử, cách giúp đỡ nhau mỗi ngày. Từ đó, có thể thấy môi trường văn hóa lành mạnh được bồi đắp, nơi con người tin tưởng nhau, dễ hợp tác và cùng xây dựng một đời sống cộng đồng vừa giàu truyền thống, vừa đủ vững để phát triển lâu dài cho xã Phú Tân, tỉnh An Giang nói riêng và cộng đồng nói chung.
Hình 8: Th.S Nguyễn Huy Diễm – Hiệu trưởng trường Trung Cấp PGHH, TS. Phạm Văn Luân và nhóm sinh viên lớp ĐH. QLVH. 18.2 chụp hình kỉ niệm sau buổi gặp mặt, giao lưu
Nguồn: Võ Xuân Ngân -08/11/2025
Từ những trải nghiệm thực tế tại Phú Tân, em có thể khẳng định rằng đạo Phật giáo Hòa Hảo đã và đang giữ một vị trí đặc biệt trong quá trình xây dựng đời sống văn hóa cộng đồng ở địa phương. Những bếp ăn từ thiện đỏ lửa mỗi ngày, những nghi lễ diễn ra trong không khí trang nghiêm nhưng tiết kiệm, hay lối ứng xử giản dị mà đằm thắm tình người của tín đồ… tất cả đã tạo nên một môi trường văn hóa giàu bản sắc, nơi truyền thống được gìn giữ bằng hành động cụ thể chứ không chỉ bằng lời nói. Tinh thần “Học Phật – Tu Nhân” của đạo không chỉ là phương châm tu tập, mà còn là nền tảng đạo đức góp phần điều chỉnh hành vi, gắn kết cộng đồng và gìn giữ nếp sống nghĩa tình đặc trưng của vùng đất Tây Nam Bộ nói chung. Em tin rằng chính những giá trị bền vững này giúp đời sống văn hóa cộng đồng tại xã Phú Tân phát triển một cách tự nhiên, chậm rãi nhưng vững vàng, đủ để trở thành bài học quý cho công tác phát triển văn hóa ở nhiều địa phương khác: muốn xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, trước hết phải khơi dậy được những giá trị truyền thống đã tồn tại trong lòng nhân dân và để chính cộng đồng là chủ thể nuôi dưỡng chúng mỗi ngày.
Trần Thanh Toàn
