BÀI CẢM NHẬN: Bửu Long – Một khoảng bình yên giữa lòng thành phố

Có những chuyến đi không đơn thuần là sự dịch chuyển của bước chân, mà còn là hành trình tìm về một khoảng lặng để vỗ về tâm hồn. Giữa nhịp sống gấp gáp, náo nhiệt của phố thị, chùa Bửu Long hiện ra như một khoảng trời khác, nơi vẻ đẹp kiến trúc hòa cùng sự tĩnh lặng của thiên nhiên, khiến người ta bất giác muốn chậm lại và lắng nghe chính mình.

Chuyến đi của nhóm 5 người chúng tôi bắt đầu vào lúc 8 giờ sáng ngày 23/9. Bầu trời Sài Gòn sáng hôm ấy khoác lên mình lớp mây xám cùng những hạt mưa phùn giăng lất phất. Con đường dẫn từ trung tâm thành phố xuống Quận 9 cũ đang trong giai đoạn sửa chữa, mặt đường ngổn ngang và trơn trượt, xe cộ nhích từng chút một. Thế nhưng, cái lạnh nhẹ của cơn mưa đầu thu cùng sự háo hức của cả nhóm lại khiến quãng đường gian nan ấy trở thành một phần kỷ niệm đáng nhớ của chuyến đi.

Càng đi xa khỏi vùng nơi đô thị náo nhiệt, khung cảnh hai bên đường dần thay đổi, nhường chỗ cho sự mộc mạc, bình dân và yên ả. Sau chặng đường dài kiên nhẫn vượt mưa và thi công, chúng tôi cũng đặt chân đến ngôi chùa Bửu Long.

Nếu bình yên có hình hài, có lẽ với tôi, nó sẽ mang màu xanh của mặt hồ, màu trắng của những mái chùa và ánh vàng lặng lẽ của một tòa tháp đứng sững giữa đất trời. Chúng tôi đã nhìn thấy tất cả những điều ấy ở Bửu Long. Và cũng chính tại nơi này, giữa một thành phố luôn ồn ào và vội vã, chúng tôi lần đầu cảm nhận được vẻ đẹp của việc… không cần vội vã.

Là người theo Phật giáo Bắc tông, chúng tôi đã quen thuộc với những không gian trầm mặc, mái đao cong vút rêu phong hay những bức tượng đậm chất cổ xưa. Chính vì vậy, khoảnh khắc bước vào khuôn viên chùa Bửu Long – ngôi chùa thuộc hệ phái Phật giáo Nam tông (Nguyên thủy), chúng tôi hoàn toàn bị choáng ngợp.

Ngay trước mắt chúng tôi là bảo tháp Gotama Cetiya nguy nga, vươn cao kiêu hãnh trên nền trời vừa hửng sáng sau mưa. Màu trắng tinh khôi của thân tháp kết hợp hài hòa với những chi tiết dát vàng lộng lẫy, vừa rực rỡ lại vừa thoát tục. Phía trước bảo tháp, hồ nước bán nguyệt phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ, phản chiếu vẹn nguyên hình ảnh tòa tháp uy nghi tráng lệ.

Đặc biệt, hình tượng con rắn Naga uốn lượn và được chạm khắc tinh xảo dọc theo các bậc thang lối đi đã để lại ấn tượng vô cùng mạnh mẽ. Ban đầu, là một người quen thuộc với văn hóa Bắc tông, hình ảnh loài rắn có phần xa lạ đối với tôi. Thế nhưng khi ngắm nhìn kỹ, tôi cảm nhận được vẻ che chở chứ không hề gợi cảm giác đáng sợ. Tìm hiểu sâu hơn, tôi mới vỡ lẽ ra ý nghĩa tâm linh tuyệt đẹp của hình tượng Naga trong Phật giáo Nam tông: Naga gắn liền với tích chuyện vua rắn Mucchalinda đã xòe chiếc đầu nhiều phang làm chiếc lọng che chắn mưa gió cho Đức Phật trong suốt những ngày Ngài ngồi thiền định. Naga ở đây đóng vai trò là vị Linh vật Hộ pháp bảo vệ Chánh pháp, tượng trưng cho sự chuyển hóa từ bản tính dữ dội sang tâm từ bi, cùng tinh thần rũ bỏ quá khứ để hướng đến sự thức tỉnh.

May mắn và nhân duyên lớn nhất của chuyến đi chính là khi chúng tôi được gặp gỡ và lắng nghe thầy Trụ trì Nguyên An chia sẻ. Thầy đã ân cần trò chuyện, giải đáp cho chúng tôi về lý do thầy chọn xuất gia theo con đường Nam tông Nguyên thủy thay vì Bắc tông, một câu chuyện cởi mở giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về sự chắt lọc tinh túy cũng như nét riêng trong đường lối tu tập của Phật giáo Nguyên thủy.

Không chỉ vậy, thầy Nguyên An còn nhiệt thành hướng dẫn và giới thiệu cho nhóm về ý nghĩa không gian bên trong bảo tháp Gotama Cetiya. Đặc biệt, thầy còn giảng giải giúp chúng tôi hiểu rõ về ý nghĩa tâm linh và lý do ra đời của Đại bảo tháp Gotama Cetiya. Tháp được khởi công xây dựng không chỉ để tạo nên một kiệt tác kiến trúc giao thoa văn hóa Suvannabhumi Đông Nam Á với mỹ thuật Việt Nam, mà trọng tâm cốt lõi là để tôn thờ, bảo lưu Ngọc Xá Lợi Đức Phật Thích Ca và chư vị Thánh Tăng, đồng thời tạo nên một trung tâm quy tụ chư Tăng, Phật tử về tu học và thiền định.Thầy chỉ rõ chức năng của từng tầng, từ nơi thực hiện các nghi lễ thọ giới và xuất gia mang không gian thiêng liêng, đến tầng dành riêng cho việc thiền định yên tĩnh và tĩnh lặng.

Chúng tôi còn có cơ hội được chiêm bái tượng sáp của Hòa thượng Hộ Tông vị trưởng lão có công lao to lớn trong việc đem Phật giáo Nam tông Nguyên thủy về truyền bá tại Việt Nam. Đứng trước bức tượng sáp sống động và uy nghiêm của Ngài, trong lòng tôi trào dâng một niềm kính ngưỡng khôn tả đối với những bậc tiền bối đã mở đường.

Đi dọc khuôn viên chùa, tôi lại càng cảm nhận rõ sự hài hòa ấy. Những con đường sạch sẽ, những hàng cây xanh, những góc hoa nhỏ và không gian rộng rãi khiến nơi đây có một vẻ đẹp rất riêng. Không cần quá nhiều màu sắc hay những điều cầu kỳ, Bửu Long vẫn đủ sức khiến người ta nhớ về mình.

Tôi đã chụp những bức ảnh để lưu lại chuyến đi. Nhưng càng chụp, tôi càng nhận ra rằng có những thứ máy ảnh không thể lưu giữ trọn vẹn. Một bức ảnh có thể giữ lại màu vàng của tòa tháp, màu xanh của mặt hồ hay sắc hồng của một đóa sen, nhưng không thể giữ lại cảm giác bình yên mà tôi đã có khi đứng trước khung cảnh này. Có lẽ đó mới là điều quý giá nhất mà chuyến đi mang lại cho chúng tôi.

Giữa cuộc sống ngày càng trôi nhanh, chúng ta thường quen với việc phải chạy theo thời gian. Chạy theo những công việc chưa hoàn thành, những mục tiêu chưa đạt được và những điều mà mình nghĩ rằng nhất định phải có. Đôi khi, chúng ta bận rộn đến mức quên mất rằng bản thân cũng cần một khoảng thời gian để dừng lại.

Và Bửu Long đã cho chúng tôi khoảng dừng ấy.

Ở nơi đây, chúng tôi không cần phải vội vã. Chúng tôi có thể đứng trước mặt hồ lâu hơn một chút, ngắm một bông sen lâu hơn một chút, nhìn lên tòa tháp lâu hơn một chút. Những điều tưởng chừng rất nhỏ bé ấy lại khiến chúng tôi nhận ra rằng mình đã bỏ qua biết bao vẻ đẹp giản dị trong cuộc sống chỉ vì quá bận rộn với việc đi về phía trước.

Chuyến tham quan chùa Bửu Long vì thế không chỉ đơn giản là một chuyến đi để ngắm cảnh, để tìm hiểu về bài tập nhóm. Mà đó còn là một lần chúng tôi được sống chậm, được quan sát và được lắng nghe chính mình. Chúng tôi hiểu rằng bình yên không nhất thiết phải là một nơi thật xa, cũng không nhất thiết phải là một điều gì quá lớn lao. Đôi khi, bình yên chỉ là khoảnh khắc ta đứng trước một mặt hồ yên tĩnh và nhận ra lòng mình cũng đang bình yên.

Khi rời Bửu Long, tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh tòa tháp vàng nổi bật giữa nền trời, những hàng cây xanh soi bóng xuống mặt nước và những đóa sen lặng lẽ khoe sắc. Tôi mang theo những bức ảnh trong điện thoại, nhưng có lẽ thứ ở lại lâu hơn lại là cảm giác mà nơi này đã để lại trong tôi.

Bửu Long không chỉ cho tôi thấy một ngôi chùa đẹp. Mà Bửu Long còn cho tôi thấy vẻ đẹp của sự tĩnh lặng, của thiên nhiên và của những phút giây con người được sống thật chậm với chính mình.Và nếu một ngày nào đó cuộc sống

lại trở nên quá vội, có lẽ chúng tôi sẽ nhớ về nơi này nhớ về màu xanh của mặt hồ, màu trắng của mái chùa, ánh vàng của tòa tháp và một khoảnh khắc rất bình thường nhưng đặc biệt: khoảnh khắc chúng tôi không cần phải vội đi đâu cả.

Khép lại chuyến đi thực tế đầy ý nghĩa, trong lòng tôi ngập tràn niềm tri ân sâu sắc. Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến Thầy TS. Phạm Văn Luân – giảng viên học phần Lý luận văn hóa, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM – đã tạo điều kiện và định hướng cho chúng tôi có một chuyến đi thực tế đầy bổ ích. Những nền tảng lý luận văn hóa mà Thầy truyền giảng trên lớp đã giúp chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc ngắm nhìn cảnh đẹp, mà còn biết soi chiếu, cảm nhận và trân trọng những giá trị chiều sâu văn hóa – tâm linh của dân tộc.

Đồng thời, chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến thầy Trụ trì Nguyên An cùng nhà chùa đã rộng mở cửa thiền, cho chúng tôi cơ hội quý báu được học tập, mở mang kiến thức và chiêm ngưỡng một vẻ đẹp kiến trúc Phật giáo vô cùng tuyệt mỹ.

Trong tương lai, tôi mong rằng con đường dẫn về chùa đang thi công sẽ sớm hoàn thiện sạch đẹp, bằng phẳng để hành khách và Phật tử gần xa đi lại thuận tiện hơn. Đồng thời, hy vọng ngày càng có thêm nhiều người biết đến, trân trọng và đề xuất xếp hạng chùa Bửu Long thành một Di tích Danh thắng / Lịch sử cấp Quốc gia xứng tầm với những giá trị văn hóa, kiến trúc và tâm linh độc đáo mà nơi đây đang lưu giữ.

Chuyến đi sáng ngày 23/9 ấy không chỉ là hành trình vượt qua cơn mưa vất vả, mà còn là một chuyến đi mở rộng tâm thức. Giữa sự khác biệt về truyền thống kiến trúc và nghi lễ giữa Bắc tông và Nam tông, điều đọng lại cuối cùng trong tôi vẫn là sự thanh tịnh, tình đạo vị ấm áp và sự kết nối tâm linh kỳ diệu giữa chốn thiền môn.

Tác giả: Nguyễn Thị Gấm, Nguyễn Thị Cẩm Thùy
Thành viên dự án: Nguyễn Thị Gấm, Nguyễn Thị Cẩm Thùy, Võ Phạm Hoành Hiếu, Lê Đức Tài, Nguyễn Thị Thanh Trúc
Lớp 20.1
Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh
Khoa Quản lý Văn hóa, Nghệ thuật